Opis

Spis treści

Podjęte badania zajmują się nową kategorią ekonomii usług - „światowym rynkiem usług". Współczesne gospodarki narodowe, ich problemy rozwojowe, przemiany strukturalne są w coraz większym stopniu funkcją określonych stanów oraz przemian na światowych rynkach usług, które rządzą się własnymi - względnie niezależnymi - prawami rynkowymi, instytucjonalizującymi się w mechanizmach, w organizacjach międzynarodowych, w zorganizowanych formach rynku.

Organizowana Konferencja USŁUGI W GOSPODARCE ŚWIATOWEJ, skupiająca czołowych przedstawicieli badań usługowych w Polsce (Profesorowie: Halina Brdulak, Grażyna Wolska, Elżbieta Załoga, Włodzimierz Januszkiewicz, Józef Misala, Aleksander Panasiuk, Stanisław Szukalski), pochyla się nad pojęciem „światowy rynek usług", nad ogólnym stanem owego rynku w XXI wieku, nad jego strukturami oraz tendencjami na nim panującymi, a także nad stanem i kierunkami rozwoju poszczególnych rynków rodzajowych usług (światowym rynkiem usług turystycznych, usług transportowych, usług pocztowych, usług finansowych, usług logistycznych oraz usług biznesowych).

Przez międzynarodowy rynek usług rozumie się instutucjonalno-prawną (w tym wirtualną) formę przedstawiana oraz konfrontacji produktów (w przypadku usług zazwyczaj ich promes - zobowiązań na ich wyświadczenie), a także możliwości negocjacji, zawierania oraz realizacji transakcji w obrocie między podmiotami z różnych krajów.

Syntetycznie rzecz ujmując - jak wynika z badań wielu ośrodków w Polsce (Warszawa, Łódź, Wrocław, Poznań, Szczecin):
• sektor usług zyskuje na znaczeniu prawie we wszystkich gospodarkach świata oraz poszczególnych jego regionach;
• udział usług w globalnym zatrudnieniu oraz wytwarzaniu PKB przekroczył 70%;
• następuje dynamiczny wzrost wartości usług w obrocie międzynarodowym, co związane jest z procesem globalizacji (w tym poprzez liberalizację oraz działalność transnarodowych korporacji).
Z tychże badań wynika także, iż następuje konieczność zmiany paradygmatu współczesnej ekonomii: z ekonomii gospodarek wytwarzających produkty materialne, na gospodarki typu usługowego, kładących nacisk na świadczenie usług.

Światowy rynek usług posiada własne ramy funkcjonowania ujęte w zasadach Układu Ogólnego w sprawie Handlu Usługami (General Agreement on Trade in Services = GATS). Owe ramy objawiają się w postaci układów zawieranych między państwami i terytoriami celnymi, dotyczących prowadzonej przez rządy polityki handlowej. Zasady oraz reguły przyjęte w ramach Światowej Organizacji Handlu wpływają na równowagę między poszczególnymi grupami interesów: między poszukującymi protekcyjnej ochrony dla swojej działalności gospodarczej i dążącymi do liberalnej wymiany.

Potęgami w międzynarodowym obrocie usług są Unia Europejska, Stany Zjednoczone oraz Japonia. Zachodzące zmiany strukturalne wskazują - jednakowoż - na wzrost znaczenia Chin oraz Indii. Pierwsze lata XXI wieku przynoszą także zmiany w rodzajowej strukturze międzynarodowych obrotów usługowych: zmniejsza się znaczenie usług transportowych oraz podróżniczych na rzecz dużej, heterogenicznej grupy usług nowoczesnych typu: consulting, usługi finansowe, usługi biznesowe, usługi naukowo-badawcze.

Procesy liberalizacji oraz deregulacji, zaistniałe w krajach wysoko rozwiniętych, umożliwiły rozwój globalnych rynków finansowych. Na rozwój tych rynków wpłynęły także innowacje finansowe, stwarzające możliwości inwestowania kapitału w sposób bardziej mobilny oraz wielostronny.

Nieodłącznym elementem globalizacji są procesy delokalizacji (tzn. przenoszenia miejsc pracy z krajów bogatych do krajów biednych, bez jednoczesnego transferu pracowników), w przypadku usług - procesy „offshoringu". Liderami w przenoszeniu miejsc pracy są Stany Zjednoczone oraz kraje UE-15. Coraz silniejsze rządowe poparcie dla promowania ich kraju jako lokalizacji offshore obserwujemy w Indiach, w Chinach oraz Singapurze.