Description

Table of contents

Raport podsumowuje zmiany, jakie zaszły w sferze handlu wewnętrznego od czasu rozpoczęcia transformacji w Polsce. Obejmuje on lata 1989-2009.

Przeprowadzona analiza potwierdziła istotne znaczenie handlu w polskiej gospodarce, wyrażające się m.in. wysokim udziałem w tworzeniu produktu krajowego brutto i znaczącym udziałem zatrudnionych w sferze handlu, wysokim poziomem inwestycji bezpośrednich, a także wzrastającym poziomem obsługi handlowej partnerów biznesowych oraz konsumentów. Sfera handlu to obszar dynamicznych przemian ilościowych i jakościowych w technologii handlu detalicznego i hurtowego, włącznie z rozwojem takich nowoczesnych form obsługi jak handel przez Internet, centra handlowe najnowszej generacji, centra dystrybucyjne i centra logistyczne. Do zmian jakościowych należy też zaliczyć nowe formy organizacji przedsiębiorstw (np. franczyza), rozwój marek własnych, powstanie nowych relacji pomiędzy uczestnikami kanałów dystrybucji. Handel w Polsce to działalność o dużym nasyceniu konkurencją, ale też silnie oddziałująca na rozwój rynków lokalnych. W tegorocznym raporcie - podobnie jak w poprzednich - podejmujemy różne aspekty rozwoju tej sfery gospodarki, w tym organizacyjne, ekonomiczne i technologiczne.

W porównaniu z dotychczasowymi obecny raport wyróżnia się:

• zakresem merytorycznym; został poszerzony o problematykę oddziaływania handlu na rynki lokalne, analizę strategii stosowanych przez firmy handlowe i konkurencyjności firm rodzimych, rozdział dotyczący postępu technicznego w handlu i rozwoju marketingu w przedsiębiorstwach handlowych, zawiera też rekomendacje dla polityki wobec handlu,
• okresem, jaki obejmuje analiza; dotyczy ostatniego dwudziestolecia (1989-2009).

Niezależnie od prezentacji zmian ilościowych i jakościowych, jakie dokonały się w funkcjonowaniu handlu detalicznego i hurtowego w Polsce, raport zawiera analizę procesów i zjawisk, jakie zachodziły w sferze handlu w 2008 r. Był to okres kontynuacji rozpoczętych w połowie lat 90. procesów koncentracji i integracji przedsiębiorstw handlowych, które sprawiają, że w handlu mamy coraz większą przejrzystość struktur podmiotowych. Wyłaniają się liderzy poszczególnych form handlu. Odnotowano dalszy postęp w rozwoju centrów handlowych. Są one budowane z coraz bardziej rozszerzonymi funkcjami rekreacyjnymi i lokalizowane w coraz mniejszych miastach w Polsce. Wiele uwagi poświęcono w raporcie analizie relacji, jakie zachodzą między uczestnikami kanałów dystrybucji, postrzeganych coraz częściej jako ważne niematerialne źródło budowy pozycji firmy handlowej na rynku. Pojawiają się symptomy zacieśniania współpracy dostawcy i pośrednika handlowego, szczególnie w obszarze handlu tradycyjnego, co w dłuższym okresie może skutkować wykształcaniem się nowych form konkurowania w kanałach dystrybucji - między łańcuchami dostaw, a nie poszczególnymi podmiotami. Nasila się konkurencja w handlu, której skutkiem jest z jednej strony poczucie zagrożenia wśród małych firm rodzinnych ze strony zagranicznych sieci handlowych, z drugiej zaś podejmowanie przez firmy rodzime oryginalnych strategii rozwoju pozwalających nie tylko skutecznie utrzymywać się na rynku, lecz także poprawiać swoją pozycję.

Materiały, na podstawie których przygotowano raport, to przede wszystkim dane statystyczne publikowane przez GUS, ujmowane według PKD w sekcji G „Handel i naprawy", wzbogacone materiałami statystycznymi, które GUS przygotował na zlecenie Instytutu na podstawie swoich informacji pierwotnych. W celu pogłębienia analizy zmian zachodzących w kanałach dystrybucji, współpracy dostawców i przedsiębiorstw handlowych, procesów integracji rodzimych firm detalicznych i hurtowych, procesów wyposażenia technicznego handlu oraz informatyzacji przedsiębiorstw handlowych wykorzystano materiały empiryczne z badań, które Instytut realizował w latach wcześniejszych.

W raporcie wykorzystano też materiały uzyskane przy okazji gromadzenia danych do opracowań statutowych i grantów realizowanych przez pracowników Instytutu, a także materiały z różnych opracowań o charakterze eksperckim, jak również materiały z konferencji naukowych oraz z literatury fachowej - krajowej i zagranicznej - prezentującej stan i kierunki rozwoju handlu w Polsce i za granicą.

Mamy nadzieję, że raport będzie użyteczny zarówno dla przedstawicieli praktyki gospodarczej oraz środowisk akademickich, jak i reprezentantów rynków regionalnych i lokalnych oraz wszystkich interesujących się zmianami zachodzącymi w sferze handlu w Polsce.