Mapa strony  Logowanie    Wersja do druku     
 
  Strona głównaProjektyProjekty finansowane przez MNiSW i NCNProjekty zakończoneRynek produktów Sprawiedliwego Handlu w Polsce
Szukaj:   
 

 
Oryginalność i potencjał praktyczny ekonomii politycznej Tadeusza Kowalika. Próba oceny
Liberalizacja rynku usług w UE jako czynnik podnoszący innowacyjność i konkurencyjność polskich przedsiębiorstw usługowych
Projekty zakończone
Innowacyjność usług biznesowych w podnoszeniu konkurencyjności przedsiębiorstw – ujęcie modelowe
Identyfikacja polskich ekonomistów akademickich ze szkołami myśli ekonomicznej
Konsumpcja w innowacyjnej gospodarce
Polska szkoła makro-konkurencyjności
Upadłość konsumencka w Polsce na tle doświadczeń innych krajów Unii Europejskiej
Ceny w handlu zagranicznym Polski na tle nowych tendencji na rynkach światowych
Kompetencje konsumentów jako stymulanta innowacyjnych zachowań i zrównoważonej konsumpcji
Wpływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych na powstawanie i rozwój innowacji w Indiach - analiza z wykorzystaniem modelu CDM
Rynek produktów Sprawiedliwego Handlu w Polsce
Wpływ wykorzystania WiOO na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw
Internacjonalizacja polskich przedsiębiorstw w warunkach światowej dekoniunktury i wychodzenia z kryzysu oraz wpływ ekspansji zagranicznej na podnoszenie ich potencjału innowacyjnego
Konsumpcja a rozwój społeczno-gospodarczy regionów
Ochrona i edukacja konsumentów na wybranych rynkach usług
Poziomy i pionowy handel wewnątrzgałęziowy wyrobami przemysłu motoryzacyjnego w UE
Miejsce i rola ludzi młodych w regionie
Handel w polityce rynku pracy
Redystrybucja dochodów i jej wpływ na poziom konsumpcji gospodarstw domowych
Światowy rynek usług w początkach XXI wieku
Konsument na rynku e-usług w krajach Europy Środkowo-Wschodniej
Reklama w procesach konkurencji na rynku polskim





Materiały do pobrania
prezentacja 1-IBRKK Sprawiedliwy handel
prezentacja 2-IBRKK Sprawiedliwy handel
Radziukiewicz handel wew 3-2014
Radziukiewicz handel wew 6-2013
Radziukiewicz-Raport-handel-wewnetrzny-2013
Kreslo handel wew 3-2014

 

Rynek produktów Sprawiedliwego Handlu w Polsce

Wykonawcy
dr. hab. Anna Dąbrowska, prof. SGH
dr. hab. Mirosława Janoś- Kresło, prof. SGH
Grażyna Rokicka, Prezes Zarządu SKP

Sprawiedliwy Handel - definicja
„Sprawiedliwy Handel jest partnerstwem handlowym opartym na dialogu, przejrzystości i szacunku, który dąży do większej równości w handlu międzynarodowym. Przyczynia się do zrównoważonego rozwoju przez oferowanie lepszych warunków handlowych i zabezpieczenie praw zepchniętych na margines producentów i pracowników - zwłaszcza na Południu. Organizacje Sprawiedliwego Handlu, wspierane przez konsumentów są aktywnie zaangażowane w podnoszenie świadomości producentów, wspieranie i prowadzenie kampanii na rzecz zmian zasad i praktyki konwencjonalnego handlu międzynarodowego" (www.wfto.com)

Cel projektu
Głównym celem projektu była diagnoza i kompleksowa analiza rynku Sprawiedliwego Handlu w Polsce.
Głównemu celowi podporządkowane były cele szczegółowe:

  1. Diagnoza poziomu i świadomości konsumenckiej nt. SH;
  2. Diagnoza zachowań nabywczych polskich konsumentów;
  3. Diagnoza rynku produktów SH;
  4. Analiza porównawcza - realizacja idei Sprawiedliwego Handlu w Polsce na tle wybranych krajów europejskich;
  5. Identyfikacja postaw i działań firm (biznesu) w obszarze przestrzegania idei SH;
  6. Zainteresowanie ideą Sprawiedliwego Handlu polskich konsumentów - edukacja i popularyzacja idei i działań ruchu Sprawiedliwego Handlu;
  7. Zarys przyszłości Sprawiedliwego Handlu w Polsce.

Etapy badania

  1. Analiza desk research
  2. Badania jakościowe (maj-czerwiec 2013)
    • 4 wywiady grupowe (FGI) z konsumentami produktów Fair Trade (Warszawa, Kraków, Gdańsk),
    • 10 jawnych obserwacji uczestniczących (JOU) z konsumentami produktów FT (Warszawa, Kraków),
    • 11 wywiadów z ekspertami.
  3. Badania ilościowe (czerwiec-lipiec 2013)
    • Polacy o Sprawiedliwym Handlu: ogólnopolska próba 15-74 lat, N-1002
    • Mieszkańcy dużych miast o Sprawiedliwym Handlu: mieszkańcy miast powyżej 100 tys. mieszkańców, N=295.
    • Konsumenci produktów Sprawiedliwego Handlu: osoby kupujące w punktach sprzedaży produktów SH (Trójmiasto, Kielce, Poznań, Warszawa, Wrocław), N=400.

(Wybrane) wyniki badań

  • Większość Polaków popiera ideę związaną z gwarancją godnego wynagrodzenia za wykonaną pracę oraz skracanie dystansu między producentem a konsumentem (68%), dla ponad 1/4 osób jest to obojętne (28%).
  • Idea Fair Trade (Sprawiedliwego Handlu) nie cieszy się dużym zainteresowaniem - deklaruje je niewiele ponad 1/3 Polaków (z czego 30% „raczej interesuje się" nią), pozostali nie są zainteresowani.
  • Sprawiedliwy Handel kojarzy się przede wszystkim z szacunkiem dla drugiego człowieka, jego godności, praw i potrzeb (31%) oraz z troską o konsumenta (28%), ale też z działalnością prowadzoną przez ludzi dla ludzi (23%) i troską o środowisko naturalne (22%). Około 1/5 osób kojarzy Fair Trade z promocją ludzkiej odpowiedzialności lub odpowiedzialnym stylem życia, konsumpcji i działalności gospodarczej (po 21%).
  • W opinii większości osób zainteresowanych ideą Fair Trade, zwiększenie wiarygodności tej idei wymaga przede wszystkim podawania czytelnych informacji o producencie (87%, w tym 35% zdecydowanie tak uważa), o pochodzeniu produktu (87%, w tym 34% zdecydowanie), zwiększenia świadomości i wiedzy konsumenta (84%, w tym 30% zdecydowanie) oraz działań organizacji konsumenckich (83%, w tym 33% zdecydowanie). Na potrzebę stworzenia przepisów prawnych wspierających działalność odpowiedzialną i zrównoważoną oraz zapobiegających nieetycznej działalności gospodarczej wskazuje 78% osób. Według 77% wiarygodność idei zwiększyłaby też możliwość uzyskania przez konsumentów informacji o wszystkich pośrednikach między producentem a konsumentem.
  • Wśród najważniejszych powodów, jakimi kierują się nabywcy towarów Fair Trade, na pierwszym miejscu znalazła się większa świadomość zdrowia i preferencji żywieniowych swoich i rodziny (43%), następnie większa świadomość spraw związanych ze środowiskiem (41%), zaspokojenie ciekawości (40%) oraz większa świadomość zagadnień poruszanych przez ruch Fair Trade (40%).
  • Walka z ubóstwem (29%), brak zgody na pracę dzieci (28%) oraz wyrównywanie szans (26%) należą do najczęściej wskazywanych problemów społecznych jakie rozwiązuje Fair Trade (powody te były też najczęściej wskazywane na pierwszym miejscu). Prawie 1/4 osób wskazuje również na przestrzeganie praw człowieka.
  • Brak wiary w skuteczność i indywidualność działań oraz przekonania o rzeczywistym wpływie konsumenta na polepszenie warunków życia w krajach rozwijających się są najczęściej podawanymi powodami braku zainteresowania ideą Fair Trade (po 28%). Ponadto 23% osób wierzy w wolny rynek, a zdaniem 19% trzeba być bogatym, by realizować tę ideę.

Podsumowanie (główne wnioski)

  • Wybierając kupowane produkty Polacy kierują się przede wszystkim ceną, duże znaczenie ma również ich jakość.
  • Spośród innych czynników najważniejsza jest sprawiedliwa cena produktów.
  • Idea Fair Trade (Sprawiedliwego Handlu) nie cieszy się zbyt dużym zainteresowaniem wśród Polaków. Główne bariery takiego stanu rzeczy to:
    • brak wiary w skuteczność i indywidualność działań,
    • brak przekonania o rzeczywistym wpływie konsumenta na polepszenie warunków życia w krajach rozwijających się, oraz
    • niechęć do zmiany przyzwyczajeń,
    • wiara w wolny rynek,
    • brak zaufania do samej idei Sprawiedliwego Handlu.
  • Tym, co mogłoby się przyczynić do zwiększenia wiarygodności idei Fair Trade jest przede wszystkim: podawanie czytelnych informacji o producencie i o pochodzeniu produktu, jak również zwiększenie świadomości i wiedzy konsumenta oraz działania organizacji konsumenckich.
  • Idea Fair Trade kojarzona jest przede wszystkim z brakiem wyzysku pracowników oraz z etyczną produkcją, sprzedażą i uczciwym wynagrodzeniem dla producenta.
  • Konsumenci kupujący produkty oznaczone znakiem Fair Trade dobrze oceniają swoją wiedzę na temat idei Sprawiedliwego Handlu. Dobrze wypada również samoocena wiedzy o problemach, z jakimi borykają się kraje słabiej rozwinięte LDC. Słabiej oceniana jest znajomość koncepcji zrównoważonej konsumpcji, problematyka handlu krajów rozwiniętych z krajami globalnego Południa, czy też wiedza dotycząca pomocy udzielanej krajom najsłabiej rozwiniętym w ramach Oficjalnej Pomocy Rozwojowej.
  • Internet jest najbardziej popularnym źródłem wiedzy o Fair Trade (Sprawiedliwym Handlu).
  • Produkty ze znakiem Fair Trade nie są właściwie eksponowane w sklepach.
  • Do kupowania produktów zgodnych z koncepcją Fair Trade najbardziej mogłyby zachęcić Polaków reklama oraz promocja idei / akcje społeczne.
  • Głównym czynnikiem mającym wpływ na decyzję o zakupie produktu oznaczonego znakiem Fair Trade jest przekonanie co do jego jakości. Wśród najczęściej wymienianych powodów kupowania produktów Fair Trade znajdują się: większa świadomość odnośnie spraw związanych ze środowiskiem, refleksja nad tym, co i jak się kupuje oraz większa świadomość zdrowia i preferencji żywieniowych, własnych i rodziny.
  • Kupujący produkty Fair Trade rzadko mają do nich zastrzeżenia i zgłaszają ich reklamacje.
  • Sprawdzanie, czy na kupowanym produkcie jest znak Fair Trade nie jest powszechne, większość osób tylko czasami zwraca na to uwagę. Jednak wielu konsumentów czyta oznaczenia na produktach i zwraca uwagę na informacje o miejscu i sposobie ich wytworzenia, jest zainteresowanych pochodzeniem i sposobem wytworzenia produktu oraz ufa certyfikatom umieszczanym na produktach, ale nie jest to jeszcze zwyczaj powszechny.
  • Zwykle dokonywany jest jednorazowy zakup jednego lub dwóch produktów oznaczonych znakiem Fair Trade. Najczęściej są one kupowane w sklepach tradycyjnych lub ekologicznych i ze zdrową żywnością.
  • Wielu konsumentów deklarujących posiadanie wiedzy na temat Fair Trade jest skłonnych zapłacić więcej za produkt, jeśli jest on wytwarzany zgodnie z tą ideą.

W 2014 roku ukaże się monografia z pełnymi wynikami badań nt. „Rynek produktów Sprawiedliwego Handlu w Polsce" wydana przez PWE.

Kierownik projektu: dr Małgorzata Radziukiewicz