Mapa strony  Logowanie    Wersja do druku     
 
  Strona głównaDziałalnośćZakład Integracji Europejskiej (ZIE)Unia Europejska.pl (d. Wspólnoty Europejskie)Abstrakty5/2013
Szukaj:   
 

 
Rada Programowa
Kolegium Redakcyjne
Wymogi redakcyjne
Procedura kwalifikacji artykułów do publikacji
Lista recenzentów
Warunki prenumeraty
Spis treści numerów wg roczników
Abstrakty
1/2011
2/2011
3/2011
4/2011
5/2011
6/2011
1/2012
2/2012
3/2012
4/2012
5/2012
6/2012
1/2013
2/2013
3/2013
4/2013
5/2013
6/2013
1/2014
2/2014
3/2014
4/2014
5/2014
6/2014
1/2015
2/2015
3/2015
4/2015
5/2015
6/2016
1/2016
2/2016
3/2016
4/2016
5/2016
6/2016
Egzemplarze on-line
Najczęściej cytowane artykuły w czasopiśmie





 

5/2013

Uczestnictwo nowych państw członkowskich UE z Europy Środkowej w międzynarodowych sieciach dostaw

Wojciech Mroczek

Duży wpływ na dynamikę oraz strukturę sektorową i geograficzną handlu nowych państw członkowskich UE z Europy Środkowej (Czechy, Polska, Słowacja i Węgry) mają międzynarodowe sieci dostaw. W konsekwencji zmieniła się również zasadniczo rola państw w międzynarodowym podziale pracy. Obecnie kraje specjalizują się nie tyle w produkcji konkretnych dóbr, ile w poszczególnych etapach produkcji. Skutkiem fragmentaryzacji produkcji jest także wzrost współzależności między poszczególnymi gospodarkami. W efekcie wzrost popytu w strefie euro przyczynia się nie tylko do wzrostu importu strefy euro z czterech analizowanych nowych państw członkowskich UE, ale także do zwiększenia obrotów handlowych między nimi, natomiast spadek popytu w strefie euro wpływa na obniżenie się dynamiki obrotów m.in. polsko-czeskich.
Statystyki wartości dodanej wskazują, że zwiększającej się intensywności handlu realizowanego wewnątrz międzynarodowych sieci dostaw towarzyszy wzrost udziału zagranicznej wartości dodanej w eksporcie oraz wzrost importu dóbr i usług pośrednich wykorzystywanych w produkcji przeznaczonej na eksport. Zwiększającej się intensywności współpracy w ramach GSC towarzyszy także wzrost znaczenia usług.
Słowa kluczowe: Polska, międzynarodowy podział pracy, globalne łańcuchy wartości.
Kody JEL: F14, F23, F62.


Bezpośrednie inwestycje zagraniczne państw UE w 2012 roku

Marzenna Błaszczuk-Zawiła

W roku 2012 wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) państw Unii Europejskiej zmniejszyła się o prawie 40% w porównaniu z rokiem 2011. Był to poziom najniższy od 2003 r. i nieprzekraczający 26% poziomu z rekordowego roku 2007. W efekcie, UE kolejny rok z rzędu straciła na znaczeniu jako globalny inwestor.
W artykule przedstawiono zmiany aktywności inwestycyjnej poszczególnych państw członkowskich UE-27 w 2012 r., w szczególności w zakresie inwestycji w kapitał przedsiębiorstw (inwestycji typu greenfield oraz fuzji i przejęć międzynarodowych), oraz ich główne przyczyny. Wskazano też na znaczenie innych form inwestycji bezpośrednich, często niezwiązanych bezpośrednio z ochroną lub zwiększaniem zysków lub konkurencyjności firmy inwestującej. Przedstawiono listę największych unijnych inwestorów, zarówno pod względem odpływu w 2012 r., jak i zasobów BIZ na koniec 2012 r., a także głównych odbiorców inwestycji bezpośrednich państw UE-27.
W konkluzjach stwierdzono, że w związku ze słabym wzrostem gospodarczym w wielu regionach świata korporacje ograniczyły inwestycje w rozwój, ale na coraz większą skalę realizują przepływy związane z zarządzaniem dużymi zyskami zatrzymywanymi w filiach zagranicznych. Skala tej działalności wydaje się być na tyle znacząca, że rodzi pytanie o przydatność statystyk bilansu płatniczego do analizy wpływu BIZ na gospodarkę kraju inwestującego lub przyjmującego inwestycje.
Słowa kluczowe: odpływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych, fuzje i przejęcia transgraniczne, inwestycje greenfield, kapitał w tranzycie.
Kody JEL: F21, F23, O16.


Wpływ wytycznych w sprawie krajowej pomocy regionalnej na warunki udzielania wsparcia przedsiębiorcom w Polsce w latach 2014-2020

Adam A. Ambroziak

Nowa mapa pomocy regionalnej będzie obowiązywać w Polsce od 1 lipca 2014 r. Na jej podstawie wszystkie województwa w Polsce będą objęte pomocą regionalną, choć ze względu na ich rozwój, intensywność oferowanego wsparcia została znacząco zmieniona, w porównaniu do okresu z lat 2007-2013. Jest to o tyle istotne, że warunki dopuszczalności pomocy regionalnej stanowią podstawę wydatkowania nie tylko środków władz lokalnych czy centralnych, ale również z funduszy europejskich w Polsce. Co do zasady, nowe wytyczne w sprawie krajowej pomocy regionalnej przewidują znaczne obniżenie intensywności pomocy dla poszczególnych regionów Polski (średnio o 15 p.p), z wyjątkiem najbiedniejszych województw Polski Wschodniej, w których maksymalny poziom intensywności regionach został utrzymany. Wydaje się jednak, że ogólnie Komisja Europejska starała się ograniczać bezpośrednie interwencje rządów państw członkowskich w gospodarkę. Takie podejście może, w przypadku Polski, ograniczyć atrakcyjność województw dla potencjalnych inwestorów. Zatem, aby przyciągnąć inwestorów, polityka regionalna w Polsce powinna być raczej ukierunkowana na wspieranie czynników endogenicznych, w tym poprawę jakości oraz dostępności infrastruktury transportowej i teleinformatycznej, polepszenie jakości kapitału ludzkiego, a w mniejszym stopniu na interwencje państwa w postaci pomocy regionalnej.
Słowa kluczowe: Polska, polityka regionalna, mapa pomocy regionalnej, pomoc publiczna.
Kody JEL: F15, R58.


Układ stowarzyszeniowy Unia Europejska - Ameryka Środkowa

Grzegorz Mazur

W czerwcu 2012 r. Unia Europejska podpisała z sześcioma państwami Ameryki Środkowej (Gwatemala, Honduras, Kostaryka, Nikaragua, Panama i Salwador) układ o stowarzyszeniu, zawierający kompleksowe regulacje w dziedzinie współpracy politycznej i rozwojowej oraz wymiany handlowej. Nowa umowa zakłada m.in. utworzenie pomiędzy partnerami strefy wolnego handlu. Postępujący proces ratyfikacji sprawił, że w ostatnich miesiącach wchodziła w życie stopniowo w poszczególnych krajach część handlowa umowy stowarzyszeniowej.
Zgodnie z przyjętą umową, w ciągu 10 kolejnych lat bezcłowy handel powinien objąć większość towarów przemysłowych i produktów rybołówstwa. Liberalizacji ulegnie także handel artykułami rolnymi (szczególnie po 6-letnim okresie przejściowym). W umowie przewidziano przy tym dodatkowe preferencje dla krajów Ameryki Środkowej w zakresie eksportu bananów na rynki państw UE. Umowa zakłada także usuwanie barier pozataryfowych oraz reguluje, zgodnie z aktualnym podejściem UE, takie zagadnienia jak: handel usługami, ochronę własności intelektualnej, bezpośrednie inwestycje zagraniczne, kwestie zamówień publicznych i politykę konkurencji. Nowe porozumienie jest istotne dla obydwu stron z uwagi na zmiany (od 1 stycznia 2014 r.) w powszechnym systemie preferencji celnych UE (GSP), jak również szereg zawartych i negocjowanych przez państwa Ameryki Środkowej dwustronnych umów handlowych z krajami trzecimi.
Słowa kluczowe: strefa wolnego handlu, liberalizacja handlu, preferencje celne, banany.
Kody JEL: F02, F10, F13, F15, F40.


Strefa wolnego handlu UE-USA w dziedzinie gospodarki żywnościowej. Problemy odmian genetycznie modyfikowanych

Janusz Rowiński

Unia Europejska i Stany Zjednoczone mają tak odmienne przepisy regulujące wydawanie zezwoleń na uprawę nowych odmian GM oraz wprowadzanie do obrotu żywności i pasz GM, że kwestia ta może stanowić jeden z trudniejszych problemów w negocjowaniu umowy o strefie wolnego handlu. Efektem odmiennej polityki obu stron jest upowszechnienie upraw GM w USA (30% gruntów ornych pod uprawami GM) i niemal całkowity ich brak w UE. W artykule przedstawiono przyczyny odmiennego podejścia do kwestii GMO w USA i UE. Pokazano również zróżnicowanie stanowisk wobec tych problemów w samej Unii Europejskiej.
W USA przyjęto zasadę, że „kontroli podlega produkt, a nie proces". Uznano bowiem, że odmiany uzyskane za pomocą inżynierii genetycznej (IG), a także żywność i pasze wyprodukowane z surowców GM, nie stanowią dla środowiska naturalnego oraz zdrowia ludzi i zwierząt większego zagrożenia niż uzyskane metodami „tradycyjnymi". W rezultacie odmiany GM podlegają w USA tym samym procedurom jak odmiany, żywność i pasze „tradycyjne".
W Unii natomiast przyjęto (zasada przezorności), że IG jest nową metodą i dlatego produkty uzyskane za jej pomocą muszą być dokładniej kontrolowane niż uzyskane metodami tradycyjnymi. Stąd znacznie ostrzejsze i dłużej trwające procedury udzielania zezwoleń („zakres kontroli produktu zależy od metody jego otrzymania"). Projektowana nowelizacja dyrektywy 2001/18/WE ma umożliwić państwom członkowskim zakazanie uprawy odmian GM, dopuszczonych do uprawy przez władze UE, z innych powodów niż określonych w unijnym systemie badania niekorzystnego wpływu na środowisko naturalne oraz zdrowie ludzi i zwierząt. Jej wejście w życie zwiększyłoby różnice stanowisk między UE a USA.
Słowa kluczowe: Transatlantyckie Partnerstwo w Dziedzinie Handlu i Inwestycji, strefa wolnego handlu, gospodarka rolno-żywnościowa, biotechnologia.
Kody JEL: F15, Q17, L65.


Ryzyko finansowe w działalności handlowej na terenie Unii Europejskiej

Katarzyna Januszewska-Hawranek, Dariusz Michalski

Zarządzanie ryzykiem finansowym, definiowanym jako każde ryzyko mające wpływ na wyniki danej działalności spowodowane nieoczekiwanymi zdarzeniami, które nie były ujęte w planach, stanowi dla większości przedsiębiorców ważny element w procesie podejmowania decyzji i zarządzania przedsiębiorstwem. W artykule podjęto próbę przedstawienia elementów ryzyka finansowego związanego z działalnością handlową (eksportową) oraz oceny tych zdarzeń już w etapie planowania i negocjowania transakcji. Identyfikacja potencjalnych zdarzeń związanych z działalnością handlową pozwala na wprowadzenie systemu oceny ryzyka w bieżącej działalności przedsiębiorstwa. Oprócz opisu elementów specyficznych dla tego ryzyka wskazano także na możliwość ograniczania jego wpływu na wyniki działalności handlowej za pomocą metod stosowanych przez przedsiębiorstwa oraz dzięki zastosowaniu instrumentów/rozwiązań, które postawiła do dyspozycji przedsiębiorców Unia Europejska. Stąd omówiono unijne rozporządzenia, które określają, a zdaniem autorów unifikują, istotne obszary dla transakcji handlowych, w szczególności wybór prawa właściwego dla kontraktu, wskazanie właściwej jurysdykcji oraz dochodzenie zapłaty lub innych roszczeń. W artykule podkreślono, że unifikacja prawa w ramach europejskiego rynku wewnętrznego, szczególnie wyznaczenia zasad wyboru prawa właściwego, w tym dla umów sprzedaży oraz w zakresie jurysdykcji i uznawania orzeczeń m.in. w sprawach handlowych, zwiększa przewidywalność wyników i świadomość przedsiębiorców w zarządzaniu ryzykiem finansowym w transakcjach handlowych. Niemniej - zdaniem autorów - w wymiarze europejskim znacznie prostsze i szybsze wydaje się być tworzenie przez przedsiębiorstwa przewidywalnych i przejrzystych systemów oceny ryzyka takich transakcji handlowych.
Słowa kluczowe: ryzyko finansowe, zarządzanie ryzykiem, transakcje handlowe.
Kody JEL: G32, P33.