Mapa strony  Logowanie    Wersja do druku     
 
  Strona głównaDziałalnośćZakład Integracji Europejskiej (ZIE)Unia Europejska.pl (d. Wspólnoty Europejskie)Abstrakty1/2015
Szukaj:   
 

 
Rada Programowa
Kolegium Redakcyjne
Wymogi redakcyjne
Procedura kwalifikacji artykułów do publikacji
Lista recenzentów
Warunki prenumeraty
Spis treści numerów wg roczników
Abstrakty
1/2011
2/2011
3/2011
4/2011
5/2011
6/2011
1/2012
2/2012
3/2012
4/2012
5/2012
6/2012
1/2013
2/2013
3/2013
4/2013
5/2013
6/2013
1/2014
2/2014
3/2014
4/2014
5/2014
6/2014
1/2015
2/2015
3/2015
4/2015
5/2015
6/2016
1/2016
2/2016
3/2016
4/2016
5/2016
6/2016
Egzemplarze on-line
Najczęściej cytowane artykuły w czasopiśmie





 

1/2015

Postępy w realizacji strategii „Europa 2020"

Marzenna Błaszczuk-Zawiła

W czerwcu 2010 r. Rada Europejska zatwierdziła strategię „Europa 2020" - długookresowy program rozwoju społeczno- gospodarczego Unii Europejskiej na lata 2010-2020, który zastąpił strategię lizbońską. W nowej strategii przewidziano trzy wzajemnie ze sobą powiązane priorytety: rozwój inteligentny, rozwój zrównoważony i rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu. Mają być one osiągnięte dzięki realizacji pięciu celów głównych (nadrzędnych), odnoszących się do kwestii zatrudnienia, wydatków na badania i rozwój, klimatu i energii, edukacji oraz ubóstwa i wykluczenia społecznego. Postępy w osiąganiu celów głównych są śledzone przy wykorzystaniu zestawu wskaźników, publikowanych przez Eurostat. W artykule omówiono zmiany tych wskaźników w latach 2008-2013.
Z danych statystycznych wynika, że Unia Europejska poczyniła znaczne postępy w realizacji celów odnoszących się do energii i zmian klimatu oraz edukacji. W tych dziedzinach istnieją duże szanse zrealizowania celów strategii. Osiągnięcie wytyczonych celów w zakresie zatrudnienia, poziomu inwestycji w badania i rozwój oraz na zmniejszenia skali ubóstwa i wykluczenia społecznego będzie wymagało natomiast większego wysiłku.
Słowa kluczowe: rozwój społeczno-ekonomiczny, zatrudnienie, badania i rozwój, energia, edukacja, ubóstwo.
Klasyfikacja JEL: E61, I21, I32, J21, O3, Q48.


Gospodarka Polski w procesie konwergencji do poziomu rozwiniętych państw członkowskich UE

Jan Piotrowski

Polska i inne państwa, które przystąpiły do UE 1 maja 2004 r., miały poziom dochodu znacznie niższy od przeciętnego dla całej UE. PKB Polski według parytetu siły nabywczej na mieszkańca w 2004 wynosił połowę średniego poziomu unijnego. Dzięki szybszemu od średniego dla UE tempu wzrostu, PKB Polski w 2013 r. wzrósł do powyżej dwóch trzecich poziomu unijnego. Celem artykułu była analiza konwergencji realnej rozumianej jako proces doganiania wyżej rozwiniętych państw członkowskich. W tym celu historyczne doświadczenie Irlandii, Grecji, Hiszpanii i Portugali poprzedza historię konwergencji realnej gospodarki Polski. Dodatkowo pokazano wypełnienie kryteriów konwergencji nominalnej zdefiniowanych w traktacie z Maastricht dla Polski i kilku innych państw. Doświadczenie państw UE pokazuje, że konwergencja dochodowa niekoniecznie jest procesem szybkim, ciągłym i automatycznym. Niektóre państwa członkowskie UE osiągają w tej dziedzinie wyniki lepsze od innych. Jednakże celem artykułu nie była próba wytłumaczenia przyczyn zróżnicowanych wyników w procesie konwergencji.
Słowa kluczowe: konwergencja realna, konwergencja nominalna, doganianie, PKB na mieszkańca
Klasyfikacja JEL: E01, E24, E63, H60.


Propozycje budżetu strefy euro

Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska

Ujawnione przez kryzys słabości europejskiej unii gospodarczej i walutowej (UGW) doprowadziły w ostatnich latach do wielu reform. Mimo to wśród ekonomistów i polityków występuje przekonanie, że system instytucjonalny strefy euro nadal jest niekompletny. Dla poprawy skuteczności funkcjonowania tego systemu (jak i całej UE) proponowane są różne działania dotyczące m.in. zacieśnienia integracji fiskalnej. Celem artykułu jest identyfikacja źródeł słabości polityki fiskalnej w UE oraz propozycji ich wyeliminowania za pomocą utworzenia budżetu strefy euro. Na tle krótkiego omówienia problemów związanych z realizacją polityki fiskalnej w strefie euro i w całej UE przeanalizowano główne koncepcje budżetu strefy euro, przedstawione przez unijne instytucje (tzw. raport czterech prezydentów i komunikat Komisji) i naukowców. Obejmowały one: (a) automatyczne stabilizatory koniunktury (fundusz na wypadek słabej koniunktury oraz wspólny system zasiłków dla bezrobotnych), (b) budżet strefy euro (zasoby o charakterze dyskrecjonalnym), (c) zabezpieczenie fiskalne dla unii bankowej.
Największe możliwości stabilizacyjne - zarówno w odniesieniu do wstrząsów asymetrycznych, jak i tych dotykających całej strefy euro - przyniosłoby utworzenie budżetu centralnego strefy euro. Takie rozwiązanie jest jednak najtrudniejsze do uzgodnienia i wdrożenia, a ponadto w najbliższym czasie nierealne. Wymagałoby zmian w traktatach i znacznego ograniczenia uprawnień fiskalnych państw członkowskich UE, na co nie ma ich zgody.
W przypadku wszystkich wspomnianych systemów fiskalnych wyzwaniem jest ocena sytuacji gospodarczej i kryteria podjęcia decyzji o uruchomieniu funduszu oraz finansowanie budżetu. W tej sytuacji podstawowe znaczenie dla zapewnienia stabilności UGW ma konsekwentne przestrzeganie przez państwa członkowskie już istniejących zobowiązań fiskalnych.
Słowa kluczowe: budżet strefy euro, zasoby budżetowe, szoki asymetryczne, koordynacja polityki fiskalnej
Klasyfikacja JEL: E 61, E 62, F 33, F 36, H 25, H 41, H 77, H 87.


Stabilność finansów zagranicznych w nowych państwach Unii Europejskiej

Janusz Sawicki

Doświadczenia kryzysu finansowego i zadłużeniowego wpłynęły na decyzję o wprowadzeniu na szczeblu unijnym nadzoru makrooostrożnościowego nad europejskim systemem finansowym. Utworzona w grudniu 2010 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ESRB) od 2011 r. ma zapobiegać nierównowagom makroekonomicznym wydając ostrzeżenia i zalecenia podjęcia niezbędnych działań zaradczych. ESRB nie ma jednak uprawnień do wprowadzania środków regulacyjnych w państwach członkowskich. Większość uprawnień z zakresu polityki makroostrożnościowej pozostawiono szczeblom krajowym. Założono, że krajowe instytucje makroostrożnościowe, we współpracy z ESRB, będą w stanie egzekwować zalecenia stabilizujące system gospodarczy. W Polsce na mocy ustawy z 2008 r. utworzono Komitet Stabilności Finansowej, nie utworzono jednak struktury, która analizowałaby stabilność finansową całej gospodarki i mogłaby podejmować decyzje przeciwdziałające narastaniu nierównowag. Narodowy Bank Polski prowadzi na bieżąco politykę stabilności systemu sektora finansowego, a w zakresie równowagi zewnętrznej rejestruje zmiany w bilansie płatniczym i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej odnoszone do PKB.
Uzupełnieniem wnioskowania o długookresowej stabilności finansowej jest obserwacja dynamiki zmian głównych elementów rachunku bieżącego, czyli eksportu netto i dochodów pierwotnych oraz relacji zachodzących między zmianami międzynarodowej pozycji inwestycyjnej netto a tempem zmian PKB. Na podstawie rozwoju tych wielkości pokazano dynamikę stabilności zagranicznych finansów nowych państw członkowskich UE (NPC). Przeprowadzona analiza wskazuje na poprawę równowagi zewnętrznej całego regionu, ale także na znaczne wewnętrzne zróżnicowanie i słabe ogniwa mogące prowadzić do nierównowag makroekonomicznych. Na tle zmian stabilności finansów zagranicznych NPC ocena sytuacji w Polsce nie jest jednoznaczna. Utrwalenie stabilności finansowej wymaga nie tylko wzmocnienia tempa wzrostu eksportu netto, ale także zmian struktury zagranicznych aktywów i pasywów brutto. Znaczne uzależnienie stabilności finansów zagranicznych Polski od poziomu skłonności do ryzyka i kosztów pieniądza na światowych rynkach finansowych, od skali i dynamiki przepływów kapitałowych zwiększa ryzyko bilansu płatniczego, także dlatego, że Polska jest krajem o stosunkowo wysokim poziomie zadłużenia zagranicznego.
Słowa kluczowe: nadzór makroostrożnościowy, kryzys finansowy, bilans płatniczy, międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto.
Klasyfikacja JEL: F32, F34, E44, G01, G28.


Pozycja konkurencyjna Polski w handlu produktami przemysłu spożywczego z Unią Europejską: bilans dziesięciu lat członkostwa

Iwona Szczepaniak, Łukasz Ambroziak

W artykule oceniono pozycję konkurencyjną Polski w handlu zagranicznym produktami przemysłu spożywczego z państwami UE (UE-28) w latach 2003-2013. Punktem wyjścia była analiza wyników handlu zagranicznego produktami przemysłu spożywczego. Następnie dokonano oceny pozycji konkurencyjnej w oparciu o sześć wskaźników: wskaźnik orientacji eksportowej (OE), wskaźnik specjalizacji w eksporcie (SI), wskaźnik pokrycia importu eksportem (TC), wskaźnik ujawnionych przewag komparatywnych Balassy (RCA), wskaźnik relacji eksportowo- -importowej Lafaya (LFI) oraz dodatkowo wskaźnik intensywności handlu wewnątrzgałęziowego (GL). Z przeprowadzonego badania wynika, że w okresie członkostwa w UE umocniła się pozycja konkurencyjna Polski w handlu produktami przemysłu spożywczego z państwami UE. Konkurencyjne na rynku unijnym były przede wszystkim produkty branży mięsnej, rybnej, owocowo-warzywnej, mleczarskiej, piekarskiej i napojów bezalkoholowych, a od 2006 także tytoniowej. Polska nie posiadała natomiast przewag konkurencyjnych w handlu produktami branż winiarskiej, spirytusowej, paszowej i zbożowej.
Słowa kluczowe: produkty przemysłu spożywczego, handel zagraniczny, pozycja konkurencyjna, Polska, Unia Europejska.
Klasyfikacja JEL: F14, F15.