Mapa strony  Logowanie    Wersja do druku     
 
  Strona głównaPublikacjeCzasopismaHandel WewnętrznyAbstrakty1/2015 (cz. 1)
Szukaj:   
 

 
Rada programowa
Kolegium redakcyjne
Wymogi redakcyjne
Editorial specifications
Procedura kwalifikacji artykułów do publikacji
The procedure of qualifying articles for publication
Lista recenzentów
Warunki prenumeraty
Spis treści numerów wg roczników
Abstrakty
1/2012
2/2012
3/2012
4/2012
5/2012
6/2012
1/2013
2/2013
3/2013
4/2013 (cz. 1)
4/2013 (cz. 2)
5/2013
6/2013
6A/2013 tom 1 (cz.1)
6A/2013 tom 1 (cz. 2.1)
6A/2013 tom 1 (cz. 2.2)
6A/2013 tom 1 (cz. 3)
6A/2013 tom 1 (cz. 4)
6A/2013 tom 2 (cz. 5.1)
6A/2013 tom 2 (cz. 5.2)
6A/2013 tom 2 (cz. 6)
6A/2013 tom 2 (cz. 7.1)
6A/2013 tom 2 (cz. 7.2)
1/2014
1/2014 tom 2 (cz. 1)
1/2014 tom 2 (cz. 2)
1/2014 tom 2 (cz. 3)
2/2014 (cz. 1)
2/2014 (cz. 2)
3/2014 (cz. 1)
3/2014 (cz. 2)
3/2014 (cz. 3)
4/2014 (cz. 1)
4/2014 (cz. 2)
4/2014 (cz. 3)
4/2014 (cz. 4)
5/2014 (cz. 1)
5/2014 (cz. 2)
5/2014 (cz. 3)
5/2014 (cz. 4)
6/2014 (cz. 1)
6/2014 (cz. 2)
6/2014 (cz. 3)
1/2015 (cz. 1)
1/2015 (cz. 2)
1/2015 (cz. 3)
1/2015 (cz. 4)
2/2015 (cz. 1)
2/2015 (cz. 2)
2/2015 (cz. 3)
2/2015 (cz. 4)
2/2015 (cz. 5)
3/2015 (cz. 1)
3/2015 (cz. 2)
3/2015 (cz. 3)
3/2015 (cz. 4)
4/2015 (cz. 1)
4/2015 (cz. 2)
4/2015 (cz. 3)
4/2015 (cz. 4)
Numery archiwalne
Kontakt





 

1/2015 (cz. 1)

Grażyna Adamczyk
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Wybrane aspekty zachowań młodych konsumentów w nowych realiach rynkowych

Celem rozważań jest wskazanie specyficznych, a także nowych uwarunkowań zachowań konsumentów, reprezentantów pokolenia Y, a także znaczenia wybranych czynników wpływających na ich wybory rynkowe ze szczególnym uwzględnieniem determinant psychologicznych, z perspektywy ostatnich kilkunastu lat. W ilustracji poruszanych zagadnień wykorzystano wyniki badań empirycznych przeprowadzonych na grupie 384 młodych ludzi w wieku 16-19 lat. Badania przeprowadzono w wylosowanych miejscowościach na terenie województwa wielkopolskiego i kujawsko-pomorskiego metodą ankiety audytoryjnej. Na podstawie badań stwierdzono m.in., że zjawiska i procesy zachodzące we współczesnym świecie tworzą nowe wyzwania i możliwości zarówno dla nadawców, jak i odbiorców ofert i komunikatów marketingowych. Zwrócono uwagę na różnorodność uwarunkowań zachowań młodych konsumentów i wzrost roli determinant psychologicznych. Towarzyszące uczestnikom rynku emocje, uznawane wartości, motywacja, postawy, osobowość czy styl życia wywierają znaczący wpływ na proces podejmowania decyzji, ich racjonalność, rodzaje, zaangażowanie, satysfakcję.
Wskazano także na pojawiające się globalne trendy społeczne, gospodarcze, ekonomiczne, demograficzne wpływające na zachowania konsumentów oraz ich przenikanie do segmentu młodych konsumentów. Artykuł na charakter analityczny.
Słowa kluczowe: młody konsument, zachowania, determinanty zachowań, nowe trendy konsumenckie.
Kody JEL: D12, M31, M37

Selected Aspects of Young Consumers' Behaviours in the New Market Realities

An aim of considerations is to indicate the specific as well as new determinants of behaviours of consumer, the representatives of Generation Y, and the importance of the selected factors affecting their market choices, with a particular consideration of psychological determinants, from the perspective of recent dozen or so years. To illustrate the discussed issues the author used results of empirical research carried out on the group of 384 young people aged 16-19 lat. The research was carried out in the drawn out localities in the Wielkopolskie and Kujawsko-Pomorskie Provinces by the method of auditorium questionnaire. Based on the research, the author stated, inter alia, that the phenomena and processes taking place in the contemporary world create new challenges and opportunities both for providers and recipients of marketing offers and messages. She paid attention to the variety of determinants of young consumers' behaviours and growth of the role of psychological determinants. The emotions, the recognised values, motivation, attitudes, personality or lifestyle, accompanying the market participants, exert a significant impact on the process of decision making, rationality, types thereof, involvement, and satisfaction.
The author also indicated the emerging global social, economic, and demographic trends affecting consumer behaviours as well as their penetration of the segment of young consumers. The article is of the analytical nature.
Key words: young consumer, behaviours, behaviour determinants, new consumer trends.
JEL codes: D12, M31, M37

Избранные аспекты поведения молодых потребителей в новой рыночной действительности

Цель рассуждений - указать специфические, но и новые обусловленности поведения потребителей-представителей поколения Y, а также значение избранных факторов, влияющих на их рыночные выборы, с особым учетом психологических детерминантов, в перспективе последних десяти с лишним лет. В иллюстрации затрагиваемых вопросов использовали результаты эмпирических обследований, проведенных на группе 384 молодых людей в возрасте 16-19 лет. Обследования провели в определенных по жребию местностях на территории Великопольского и Куявско-Поморского воеводств по методу аудиторного опроса. Основываясь на обследованиях, указали, в частности, что явления и процессы, происходящие в современном мире, создают новые вызовы и возможности как для отправителей, так и получателей маркетинговых сообщений и предложений. Обратили внимание на разновидность обусловленностей поведения молодых потребителей и на рост роли психологических детерминантов. Сопутствующие участникам рынка эмоции, признаваемые ценности, мотивация, отношение, личность или же стиль жизни оказывают значительное влияние на процесс принятия решений, их рациональность, виды, вовлечение, удовлетворение.
Указали также появляющиеся глобальные социальные, экономические и демографические тренды, влияющие на поведение потребителей, а также их проникновение в сегмент молодых потребителей. Статья имеет аналитический характер.
Ключевые слова: молодой потребитель, поведение, детерминанты поведения, новые потребительские тренды.
Коды JEL: D12, M31, M37


Marcin Awdziej
Akademia Leona Koźmińskiego ‒ Warszawa

Granice rynku „starszych konsumentów" w Europie ‒ wiek chronologiczny a wiek kognitywny nabywców

Celem rozważań jest analiza przydatności wieku chronologicznego jako kryterium wyodrębnienia rynku starszych konsumentów w krajach Unii Europejskiej. Powszechnie uważa się, że znaczenie tego rynku będzie rosło ze względu na jego rozmiary, jednak trudno je precyzyjnie wyznaczyć ze względu na niechęć starszych konsumentów do identyfikowania się ze swoją grupą wiekową. Z przeprowadzonych badań wynika, że wiek kognitywny jest lepszym predyktorem zachowań nabywców niż wiek chronologiczny, co więcej, pozwala on na lepsze poznanie rzeczywistych potrzeb i aktywności starszych nabywców. Artykuł jest przeglądem literatury.
Słowa kluczowe: starsi nabywcy, wiek chronologiczny, wiek kognitywny.
Kody JEL: M39

Boundaries of the "Elder Consumer" Market in Europe ‒ the Chronological Age and the Cognitive Age of Purchasers

An aim of considerations is to analyse the usefulness of chronological age as a criterion for separation of the elder consumer market in the European Union countries. It is commonly believed that importance of this market will grow due to its dimensions; however, it is difficult to precisely determine them due to reluctance of elder consumers to be identified with their age group. The carried out surveys show that the cognitive age is a better predictor of purchasers' behaviours than the chronological age; moreover, it allows for a better recognition of the real needs and activity of elder purchasers. The article is a review of literature.
Key words: elder purchasers, chronological age, cognitive age.
JEL codes: M39

Границы рынка «пожилых потребителей» в Европе ‒ хронологический и когнитивный возраст покупателей

Цель рассуждений - провести анализ пригодности хронологического возраста в качестве критерия выделения рынка пожилых потребителей в странах-членах Европейского Союза. Общепринято, что значение этого рынка будет повышаться из-за его размеров, но трудно его четко обозначить из-за нежелания пожилых потребителей отождествлять их с их возрастной группой. Проведенные обследования показывают, что когнитивный возраст - более приемлемый предиктор поведения покупателей, чем хронологический возраст; более того, он позволяет лучше узнать действительные потребности и активность пожилых покупателей. Статья представляет собой обзор литературы.
Ключевые слова: пожилые покупатели, хронологический возраст, когнитивный возраст.
Коды JEL: M39


Agnieszka Izabela Baruk
Politechnika Łódzka

Wielowymiarowość roli rynkowej współczesnego nabywcy w kontekście relacji z oferentami

Cel artykułu: głównym celem artykułu jest zidentyfikowanie oraz poddanie analizie opinii i oczekiwań respondentów reprezentujących nabywców finalnych na temat przypisywanej im przez oferentów roli rynkowej i relacji łączących ich z nimi.
Rodzaj wykorzystanej metodologii badawczej: artykuł ma charakter teoretyczno-empiryczny. Do przygotowania części teoretycznej wykorzystano metodę analizy poznawczo-krytycznej literatury przedmiotu z zakresu marketingu, natomiast przygotowując część empiryczną wykorzystano metodę badania ankietowego (do zebrania danych pierwotnych) i metodę analizy ilościowej (do opracowania danych).
Główne wyniki badań: analiza wyników badań wskazuje, że: oferenci nie przypisują nabywcom odpowiedniej roli rynkowej, nadal ograniczając ją do jednego wymiaru, jakim jest kupowanie produktów; dobre relacje z oferentami (zwłaszcza z handlowcami) są ważne dla nabywców, ale ich oczekiwania w tym zakresie nie są niestety spełnione, co stanowi barierę rozszerzenia roli spełnianej przez nabywców o kolejne wymiary, a tym samym ogranicza ich poziom aktywności marketingowej.
Implikacje praktyczne: uwzględnienie przez oferentów konieczności przypisywania nabywcom roli kluczowych partnerów marketingowych aktywnie współdziałających z nimi w kreowaniu oferty byłoby korzystne dla oferentów i dla nabywców, przynosząc im długookresowe korzyści wymierne i niewymierne.
Implikacje społeczne: budowanie i utrwalanie przez oferentów dobrych relacji z nabywcami poprzez przypisanie im wielowymiarowej roli partnerów marketingowych, przyczyniając się do spełnienia ich oczekiwań w tym zakresie, pozwala na wykreowanie społeczności partnerów opartej na emocjonalnych więziach.
Słowa kluczowe: nabywca, oferent, rola rynkowa, marketing, relacje.
Kody JEL: M31

Many-Sidedness of the Market Role of the Contemporary Purchaser in the Context of Relations with Offerers

Aim of the article: the main aim of the article is to identify and analyse opinions and expectations of the respondents representing final purchasers on the market role attributed them by offerers and the relations linking them with offerers.
Type of the used research methodology: the article is of the theoretical and empiric nature. To prepare the theoretical part, the author used the method of cognitive and critical review of the subject literature in the field of marketing, whereas while preparing the empirical part she made use of the method of questionnaire-based survey (to collect primary data) and the method of quantitative analysis (to work out data).
Main research findings: the analysis of research findings indicates that offerers do not attribute to purchasers an adequate market role, still reducing it to one dimension which is buying products; good relations with offerers (particularly with traders) are important for purchasers but their expectations in this respect are not, unfortunately, met, what is a barrier to extension of the role fulfilled by purchaser with further dimensions; thus it limits the level of their marketing activity.
Practical implications: taking into consideration by offerers the necessity to attribute to purchasers the role of key marketing partners actively collaborating with them in creating the offer would be beneficial for offerers and purchasers, yielding them long-term measurable and unmeasurable benefits.
Social implications: building and reinforcing by offerers good relations with purchasers through attributing them with the many-sided role of marketing partners, contributing to meeting their expectations in this respect, allows for creating a community of partners based on emotional ties.
Key words: purchaser, offerer, market role, marketing, relations.
JEL codes: M31

Многомерность рыночной роли современного покупателя в контексте отношений с оферентами

Цель статьи: основная цель статьи - выявить и провести анализ мнений и ожиданий респондентов-конечных покупателей в отношении рыночной роли, которой их наделяют оференты, и отношений, связывающих покупателей с оферентами.
Вид используемой исследовательской методологии: статья имеет теоретико-эмпирический характер. Для подготовки теоретической части использовали метод познавательно-критического анализа литературы по предмету в области маркетинга, подготавливая же эмпирическую часть, использовали метод опроса (для сбора первичных данных) и метод количественного анализа (для разработки данных).
Основные результаты исследований: анализ результатов исследований показывает, что оференты не наделяют покупателей соответствующей рыночной ролью, по-прежнему ограничивая ее к одному измерению, каким является покупка товаров; хорошие отношения с оферентами (особенно с торговцами) важны для покупателей, но их ожидания в этом отношении, к сожалению, не удовлетворяются, что является барьером в расширении роли, выполняемой покупателями, очередными измерениями, тем самым ограничивает уровень их маркетинговой активности.
Практические импликации: учет оферентами необходимости наделения покупателей ролью основных маркетинговых партнеров, активно содействующих с ними в формировании предложения, был бы выгодным для оферентов и покупателей, принося им долгосрочные измеримые и неизмеримые выгоды.
Социальные импликации: формирование и укрепление оферентами хороших отношений с покупателями путем наделения их многомерной ролью маркетинговых партнеров, способствуя реализации их ожиданий в этом отношении, позволяет сформировать общества партнеров, основанные на эмоциональных узах.
Ключевые слова: покупатель, оферент, рыночная роль, маркетинг, отношения.
Коды JEL: M31


Ilona Bondos
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Sygnały cenowe i iluzja pieniądza - aktualne i nadchodzące wyzwania dla polskich konsumentów

Artykuł podzielony został na dwie części. W pierwszej - teoretycznej - zaprezentowano zagadnienie iluzji pieniądza związane z procesem zastępowania waluty krajowej wspólną walutą strefy euro. Druga część artykułu dotyczy praktykowanych sygnałów cenowych, w części empirycznej zaprezentowano postawy konsumentów wobec nierównych końcówek cenowych. Autorka przedstawiła wyniki własnych badań ankietowych przeprowadzonych na obszarze województwa lubelskiego w 2014 roku (n=200) oraz w 2012 roku (n=150). Zestawienie wyników prowadzi do wniosku mającego istotne implikacje praktyczne - adresaci tego konkretnego rodzaju sygnałów cenowych mają świadomość jego celowości, są sceptycznie nastawieni z uwagi na postrzegany niski poziom wiarygodności i możliwość wprowadzenia w błąd podczas oceny oferty. Celem rozważań jest zaprezentowanie najpopularniejszych sygnałów cenowych oraz zwrócenie uwagi na potrzebę ich dostosowywania do specyfiki oferty (na przykładzie dóbr wybieralnych trwałego użytku) i jej nabywców. Artykuł ma charakter badawczy.
Słowa kluczowe: sygnały cenowe, komunikowanie ceny, percepcja ceny, iluzja pieniądza, zmiana waluty.
Kody JEL: M31

Price Signals and Money Illusion - Present and Upcoming Challenges for Polish Consumers

The article is divided into two parts. In the first one, theoretical, there is presented the issue of money illusion connected with the process of substitutions of the national currency by the common currency of the Eurozone. The second part of the article concerns the practiced price signals; in the empirical part, there are presented consumers' attitudes towards uneven price endings. The author presents the resulting of her own surveys carried out in the area of Lubelskie Province in 2014 (n=200) and in 2012 (n=150). The breakdown of the findings leads to a conclusion of substantial practical implications - addressees of this specific type of price signals are aware of its purposefulness, they have sceptic attitudes due to the perceived low level of reliability and the possibility of being misled in the course of offer assessment. An aim of considerations is to present the most popular price signals and to pay attention to the need to adjust them to the offer specificity (on the example of selectable durables) and purchasers thereof. The article is of the research nature.
Key words: price signals, price communicating, price perception, money illusion, currency change.
JEL codes: M31

Ценовые сигналы и иллюзия денег - актуальные и наступающие вызовы для польских потребителей

Статью разделили на две части. В первой - теоретической - представили вопрос иллюзии денег, связанный с процессом замещения национальной валюты общей валютой еврозоны. Вторая часть статьи касается практикуемых ценовых сигналов; в эмпирической части представили отношение потребителей к некруглым ценовым концовкам. Автор представила результаты собственных опросов, проведенных на территории Люблинского воеводства в 2014 г. (n=200) и в 2012 г. (n=150). Сопоставление результатов ведет к выводу с существенными практическими импликациями - адресаты этого конкретного вида ценовых сигналов осознают его целесообразность, у них скептическое отношение ввиду воспринимаемого низкого уровня достоверности и возможности вводить в заблуждение по ходу оценки предложения. Цель рассуждений - представить самые популярные ценовые сигналы, а также обратить внимание на необходимость приспособления их к специфике предложения (на примере выбираемых товаров длительного пользования) и его покупателей. Статья имеет исследовательский характер.
Ключевые слова: ценовые сигналы, сообщение цены, восприятие цены, иллюзия денег, замена валюты.
Коды JEL: M31


Małgorzata Budzanowska-Drzewiecka
Uniwersytet Jagielloński

Style podejmowania decyzji zakupowych przez młodych konsumentów w Polsce w świetle badań własnych

Celem rozważań jest określenie stylów podejmowania decyzji zakupowych wśród polskich młodych konsumentów, przedstawicieli generacji Y. W celu identyfikacji stylów podejmowania decyzji zakupowych wykorzystano zaadaptowany kwestionariusz autorstwa Sprolesa i Kendall. Przeprowadzono badania kwestionariuszowe, w których uczestniczyło 171 respondentów. Identyfikację stylów decyzyjnych przeprowadzono na podstawie analizy czynnikowej, w ramach której ustalano czynniki wyjaśniające ok. 73% wariancji. Wyniki pozwoliły na zidentyfikowanie ośmiu stylów zakupowych charakterystycznych dla polskich młodych konsumentów. Wyniki mogą być użyteczne dla przedsiębiorstw działających bądź planujących działania na rynku polskim. Badanie wykazało, że narzędzie opracowane przez Sprolesa i Kendall może być wykorzystywane do identyfikacji stylów podejmowania decyzji w Polsce. Artykuł ma charakter badawczy.
Słowa kluczowe: style zakupowe, młodzi konsumenci, podejmowanie decyzji.
Kody JEL: M31, M39

Styles of Making Purchasing Decisions by Young Consumers in Poland in the Light of Author's Own Surveys

An aim of considerations is to define the styles of making purchasing decisions among Polish young consumers, representatives of Generation Y. To identify styles of making purchasing decisions the author used the adapted questionnaire developed by Sproles and Kendall. She carried out questionnaire-based surveys with 171 respondents. The identification of decision-making styles was conducted on the basis of factor analysis within which there were fixed the factors explaining approx. 73% of variances. The findings allowed identification of eight purchasing styles characteristic for Polish young consumers. The results may be useful for enterprises already operating or planning their operation in the Polish market. The survey indicated that the tool worked out by Sproles and Kendall may be used for identification of decision-making styles in Poland. The article is of the research nature.
Key words: purchasing styles, young consumers, decision making.
JEL codes: M31, M39

Стили принятия решений о покупке молодыми потребителями в Польше в свете собственных исследований

Цель рассуждений - определить стили принятия решений о покупке молодыми потребителями-представителями поколения Y. Для выявления стилей принятия решений о покупке использовали адаптированный опросник, разработанный Спролесом и Кендалл. Провели опросы, в которых принял участие 171 респондент. Выявление стилей принятия решений провели на основе факторного анализа, в рамках которого определили факторы, объясняющие около 73% видоизменений. Результаты позволили выявить восемь стилей совершения покупок, характерных для польских молодых потребителей. Результаты могут быть полезны для предприятий, действующих или планирующих действия на польском рынке. Исследование показало, что инструмент, разработанный Спролесом и Кендалл, может использоваться для выявления стилей принятия решений в Польше. Статья имеет исследовательский характер.
Ключевые слова: стили совершения покупок, молодые потребители, принятие решений.
Коды JEL: M31, M39


Ryszard Budziński
Uniwersytet Szczeciński
Jarosław Becker
Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny

Integracja źródeł wiedzy w analizie decyzyjnej (Synteza autorskiego systemu informatycznego DSS)

Artykuł zawiera opis ważniejszych rozwiązań metodycznych (szkoły amerykańskiej, europejskiej i polskiej) zastosowanych do budowy informatycznego systemu wspomagania decyzji oraz autorskie rozwiązania z zakresu integracji tych metod. W pracy weryfikuje się pogląd, że budowa systemu informatycznego wspomagania decyzji, oparta na wykorzystaniu architektury budowy zadań WPL, dobrze systematyzuje zasoby danych i ułatwia wszechstronniejsze korzystanie z tych zasobów przez inne zinformatyzowane metody i techniki wspomagania decyzji.
Słowa kluczowe: analiza decyzyjna, system wspomagania decyzji, preferencje.
Kody JEL: C38, C60, C80, C88

Integration of Sources of Knowledge in the Decision-Making Analysis. (Synthesis of the Author's IT System, DSS)

The article includes a description of major methodological solutions (of the American, European and Polish schools) applied for construction of the IT decision support system (DSS) and the authors' solutions in the field of these methods integration. In their study, the authors verify the view that construction of the IT decision support system, based on the use of the architecture of construction of tasks of the multi-criterial linear optimisation (WPL), well systemises stocks of data and facilitates a comprehensive use of those stocks by other IT-based methods and techniques of decision-making support.
Key words: decision-making analysis, decision support system, preferences.
JEL codes: C38, C60, C80, C88

Интеграция источников знаний в анализе принятия решений. Синтез авторской информатической системы поддержки принятия решений (СППР)

Статья содержит описание важнейших методических решений (американской, европейской и польской школ), примененных для построения инфрматической системы поддержки принятия решений, а также авторские решения из области интеграции этих методов. В работе проверяется мнение, что построение информатической системы поддержки принятия решений, основанное на использовании архитектуры построения заданий многокритериальной линейной оптимизации, хорошо систематизирует наборы данных и облегчает более всестороннее пользование этими наборами другими информатизированными методами и техниками поддержки принятия решений.
Ключевые слова: анализ принятия решений, система поддержки принятия решений, предпочтения.
Коды JEL: C38, C60, C80, C88


Augustyna Burlita
Uniwersytet Szczeciński

Przemiany w sferze pracy i ich wpływ na budżet czasu konsumentów

W artykule, na podstawie badań wtórnych i pierwotnych, scharakteryzowano najważniejsze przemiany w sferze pracy stanowiące rezultat rozwoju technologicznego oraz procesu transformacji i integracji polskiej gospodarki, w aspekcie ich wpływu na budżet czasu współczesnego konsumenta (na przykładzie mieszkańców dużych miast). Odczuwane przez większość konsumentów przyspieszenie tempa życia i brak czasu przekładają się na problemy z gospodarowaniem budżetem czasu, a zwłaszcza jego równoważeniem. Przyczynia się do tego również praca, której poświęcamy nie tylko coraz więcej swojego czasu, ale także znaczną część energii życiowej. Z uwagi na współzależność i komplementarność poszczególnych sfer ludzkiego życia sytuacja taka skutkuje ograniczeniem możliwości zaspokojenia wielu ważnych ludzkich potrzeb związanych z życiem rodzinnym, obowiązkami społecznymi czy czasem wolnym.
Słowa kluczowe: budżet czasu, praca, konsument.
Kody JEL: D01, E2, J00

Transformations in the Labour Sphere and Their Impact on Consumers' Time Budget

In her article, based on secondary and primary research, the author characterised the most important transformations in the labour sphere, being effects of the technological development and the process of transformation and integration of the Polish economy, in the aspect of their impact on the contemporary consumer's time budget (on the example of residents of large towns). The felt by most consumers acceleration of the pace of life and time deficit translate into problems with time budget management and, particularly, with balancing thereof. This is also caused by work, which we devote not only more and more of our time, but also a considerable part of vitality. Due to the interdependency and complementarity of individual spheres of human life, such a situation results in constraint of the possibilities to meet many important human needs connected with the family life, social responsibilities or leisure.
Key words: time budget, labour, consumer.
JEL codes: D01, E2, J00

Преобразования в сфере труда и их влияние на бюджет времени потребителей

В статье на основе вторичных и первичных исследований провели характеристику основных преобразований в сфере труда, представляющих собой результат технологического развития и процесса трансформации и интеграции польской экономики в аспекте их влияния на бюджет времени современного потребителя (на примере жителей крупных городов). Воспринимаемое большинством потребителей ускорение темпов жизни и дефицит времени ведут к проблемам с экономией бюджета времени, в особенности с его сбалансированием. Это вызывает и труд, которому мы отводим не только все больше времени, но и значительную часть жизненной энергии. По причине взаимозависимости и комплементарности отдельных сфер жизни человека такая ситуация ведет к ограничению возможности удовлетворять многие важные потребности человека, связанные с семейной жизнью, общественными обязанностями или досугом.
Ключевые слова: бюджет времени, труд, потребитель.
Коды JEL: D01, E2, J00


Iwona Escher, Justyna Łapińska
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Ocena atrakcyjności rynkowej wariantów nowego produktu z zastosowaniem analizy wielokryterialnej (na przykładzie nawozu fosforowego)

Celem opracowania jest ukazanie możliwości zastosowania metody oceny wielokryterialnej w procesie rozwoju nowego produktu. Wielokryterialnej ocenie poddano warianty naturalnego nawozu fosforowego, możliwe do wytworzenia w jednej z największych firm działających w polskim przemyśle utylizacyjnym - Struga S.A. Do normowania cech diagnostycznych, opisujących poszczególne warianty nawozu, zastosowano metodę unitaryzacji zerowanej. W wyniku przeprowadzonej analizy okazało się, że najbardziej atrakcyjnym dla potencjalnych klientów jest najtańszy wariant nawozu, nawet pomimo tego, że posiadał on mniej przez nich preferowaną formę (pylistą). Zastosowanie oceny wielokryterialnej pozwoliło na uzyskanie bardziej wszechstronnego obrazu badanych obiektów (wariantów nawozu), a tym samym pozwoliło producentowi na wybór wariantu, którego nie jedna cecha, lecz wiązka cech w większym stopniu dostosowana była do preferencji potencjalnych nabywców. Artykuł ma charakter badawczy, jest studium przypadku.
Słowa kluczowe: badanie koncepcji nowego produktu, nawóz fosforowy, analiza wielokryterialna, metoda unitaryzacji zerowanej.
Kody JEL: M31, C44, Q26

Assessment of the Market Attractiveness of Variants of a New Product with Application of the Multi-Criterial Analysis (on the Example of Phosphorus Fertilizer)

An aim of the article is to present the possibility to apply the method of multi-criterial assessment in the process of new product development. The multi-criterial assessment comprised variants of natural phosphorus fertilizer, which can be manufactured in one of the largest firms operating in the Polish utilisation industry - Struga S.A. For the purpose of standardisation of diagnostic features describing individual versions of the fertilizer, there was applied the zero unitarisation method. It appeared in result of the carried out analysis that the most attractive for potential customers is the cheapest version of fertilizer, even though it had the less preferred by them form (dusty). Application of the multi-criterial assessment allowed achievement a more comprehensive picture of the objects surveyed (fertilizer variants), and, thus, allowed the manufacturer for selection of the variant whose not a single feature but a cluster of features was more adjusted to the preferences of potential purchasers. The article is of the research nature, this is a case study.
Key words: surveying the new product concept, phosphorus fertilizer, multi-criterial analysis, zero unitarisation method.
JEL codes: M31, C44, Q26

Оценка рыночной привлекательности вариантов нового продукта с применением многокритериального анализа (на примере фосфорных удобрений)

Цель разработки - указать возможности применить метод многокритериальной оценки в процессе развития нового продукта. Многокритериальной оценке подвергли варианты природного фосфорного удобрения, которые можно производить в одной из крупнейших фирм, действующих в польской утилизационной промышленности - Струга АО (Struga S.A.). Для стандартизации диагностических черт, описывающих отдельные варианты удобрения, применили метод ноль-унитаризации (англ. zero unitarisation method). В результате проведенного анализа оказалось, что наиболее привлекательным для потенциальных клиентов является самый дешевый вариант удобрения, даже несмотря на то, что у него была менее ими предпочитаемая форма (пылевидная). Применение многокритериальной оценки позволило получить более всестороннюю картину обследуемых объектов (вариантов удобрения) и, тем самым, позволило производителю выбрать вариант, не одно свойство которого, а набор свойств в большей степени был приспособлен к предпочтениям потенциальных покупателей. Статья имеет исследовательский характер, она представляет собой анализ конкретного случая.
Ключевые слова: изучение концепции нового продукта, фосфорное удобрение, многокритериальный анализ, метод ноль-унитаризации.
Коды JEL: M31, C44, Q26


Krzysztof Flis
Uniwersytet Gdański

Personalizacja, rekomendacja, prosumpcja - trzy wymiary dialogu organizacji i konsumenta

Celem niniejszego opracowania jest zaprezentowanie koncepcji wzajemnie przenikających się kategorii marketingowych: personalizacji, rekomendacji i prosumpcji. Personalizacja i rekomendacja (systemy rekomendacji)stanowią dla autora tego opracowania fundamentalne pojęcia badane i rozwijane w pisanej rozprawie doktorskiej. Prosumpcja to kolejny - po personalizacji i rekomendacji - wymiar dialogu organizacji i konsumenta. Autor dokonuje przeglądu literatury oraz przytacza własne spostrzeżenia dotyczące poruszanej tematyki. Wszystkie trzy kategorie ekonomiczne stanowić mogą punkt wyjścia w strategii kreowania oraz sprzedaży dobra lub usługi czy też zarządzania wiedzą w organizacji. Znajdują one też praktyczne i społeczne odbicie w informatycznych systemach rekomendujących nierzadko odwołujących się do zasobów informacji pochodzących z mediów społecznościowych. Artykuł ma charakter koncepcyjny.
Słowa kluczowe: personalizacja, rekomendacja, systemy rekomendacji, prosumpcja, filtrowanie informacji.
Kody JEL: D83, L86, M31

Personalisation, Recommendation, Prosumption - Three Dimensions of the Dialogue between the Organisation and the Consumer

An aim of this study is to present the concept of interpenetrating marketing categories: personalisation, recommendation and prosumption. Personalisation and recommendation (systems of recommendation) are for the author of this study the fundamental notions being studied and developed in the PhD thesis being prepared by him. Prosumption is the next - after personalisation and recommendation - dimension of the dialogue between the organisation and the consumer. The author carries out a review of the literature and refers his own observations concerning the subject matters being touched. All the three economic categories may be a starting point in the strategy of creation and sale of goods or services, or knowledge management within the organisations. They also find their practical and social reflexion in IT recommending systems quite often referring to stocks of information originating from social media. The article is of the conceptual nature.
Key words: personalisation, recommendation, systems of recommendation, prosumption, information filtration.
JEL codes: D83, L86, M31

Персонализация, рекомендация, просумпция - три измерения диалога организации и потребителя

Цель настоящей разработки - представить концепцию взаимопроникающихся маркетинговых категорий: персонализации, рекомендации и просумпции. Персонализация и рекомендация (системы рекомендации) для автора разработки являются фундаментальными понятиями, изучаемыми и развиваемыми в подготавливаемой докторской диссертации. Просумпция - очередное, после персонализации и рекомендации, измерение диалога организации и потребителя. Автор проводит обзор литературы и приводит собственные наблюдения, касающиеся затрагиваемой тематики. Все три экономические категории могут собой представлять исходную точку в стратегии формирования и продажи блага или услуги, или же управления знаниями в организации. Они получают практическое и социальное отражение в информатических системах рекомендации, нередко ссылающихся на наборы информации, поступающей из социальных медиа. Статья имеет концептуальный характер.
Ключевые слова: персонализация, рекомендация, системы рекомендации, просумпция, фильтрирование информации.
Коды JEL: D83, L86, M31