Mapa strony  Logowanie    Wersja do druku     
 
  Strona głównaPublikacjeCzasopismaHandel WewnętrznyAbstrakty1/2015 (cz. 2)
Szukaj:   
 

 
Rada programowa
Kolegium redakcyjne
Wymogi redakcyjne
Editorial specifications
Procedura kwalifikacji artykułów do publikacji
The procedure of qualifying articles for publication
Lista recenzentów
Warunki prenumeraty
Spis treści numerów wg roczników
Abstrakty
1/2012
2/2012
3/2012
4/2012
5/2012
6/2012
1/2013
2/2013
3/2013
4/2013 (cz. 1)
4/2013 (cz. 2)
5/2013
6/2013
6A/2013 tom 1 (cz.1)
6A/2013 tom 1 (cz. 2.1)
6A/2013 tom 1 (cz. 2.2)
6A/2013 tom 1 (cz. 3)
6A/2013 tom 1 (cz. 4)
6A/2013 tom 2 (cz. 5.1)
6A/2013 tom 2 (cz. 5.2)
6A/2013 tom 2 (cz. 6)
6A/2013 tom 2 (cz. 7.1)
6A/2013 tom 2 (cz. 7.2)
1/2014
1/2014 tom 2 (cz. 1)
1/2014 tom 2 (cz. 2)
1/2014 tom 2 (cz. 3)
2/2014 (cz. 1)
2/2014 (cz. 2)
3/2014 (cz. 1)
3/2014 (cz. 2)
3/2014 (cz. 3)
4/2014 (cz. 1)
4/2014 (cz. 2)
4/2014 (cz. 3)
4/2014 (cz. 4)
5/2014 (cz. 1)
5/2014 (cz. 2)
5/2014 (cz. 3)
5/2014 (cz. 4)
6/2014 (cz. 1)
6/2014 (cz. 2)
6/2014 (cz. 3)
1/2015 (cz. 1)
1/2015 (cz. 2)
1/2015 (cz. 3)
1/2015 (cz. 4)
2/2015 (cz. 1)
2/2015 (cz. 2)
2/2015 (cz. 3)
2/2015 (cz. 4)
2/2015 (cz. 5)
3/2015 (cz. 1)
3/2015 (cz. 2)
3/2015 (cz. 3)
3/2015 (cz. 4)
4/2015 (cz. 1)
4/2015 (cz. 2)
4/2015 (cz. 3)
4/2015 (cz. 4)
Numery archiwalne
Kontakt





 

1/2015 (cz. 2)

Anna Goliszek
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

Homogenizacja i heterogenizacja zachowań konsumenckich w społeczeństwie globalnym

Celem artykułu jest poznanie uwarunkowań kulturowych zachowań konsumenckich w społeczeństwie postindustrialnym. Postawiono pytanie: czy we współczesnym globalizującym się społeczeństwie, kultury narodowe mają wpływ na decyzje konsumenckie, czy raczej są one już efektem procesów homogenizacji, globalizacji kultury? Szukając odpowiedzi na pytanie problemowe dokonano krytycznego przeglądu literatury naukowej z tego zakresu. W toku analiz ustalono, że zachowania współczesnego konsumenta są kształtowane przez dwa przeciwstawne procesy ‒ homogenizacji, który prowadzi do upodabniania nawyków konsumenckich oraz heterogenizacji pod wpływem specyfiki kultury narodowej.
Znajomość czynników kulturowych, wpływających na zachowania klientów, pozwala przedsiębiorstwom skuteczniej wpływać na ich wybory. W artykule dokonano przeglądu literatury.
Słowa kluczowe: kultura narodowa, globalizacja, homogenizacja kultury, heterogenizacja kultury, zachowania konsumenckie.
Kody JEL: Z13

Homogenisation and Heterogenisation of Consumer Behaviours in the Global Society

An aim of the article is to learn cultural determinants of consumer behaviours in the post-industrial society. The author asked the question: Do in the contemporary, globalising society national cultures affect consumer decisions or rather they are an effect of processes of homogenisation and globalisation of culture? Seeking for an answer to the problem question, she critically reviewed the academic literature in this area. In the course of analyses, the author fixed that contemporary consumer's behaviours were shaped by the two opposite processes ‒ homogenisation, which leads to simulation of consumer's habits, and heterogenisation under the influence of the national culture specificity.
Knowledge of the cultural factors affecting customers' behaviours allows enterprises to more efficiently influence their choices. In the article, the author made a review of the literature.
Key words: national culture, globalisation, culture homogenisation, culture heterogenisation, consumer behaviours.
JEL codes: Z13

Гомогенизация и гетерогенизация поведения потребителей в глобальном обществе

Цель статьи - узнать культурные обусловленности потребительского поведения в постиндустриальном обществе. Автор поставила вопрос: Оказывают ли национальные культуры в современном глобализирующемся обществе влияние на потребительские решения, или же они скорее всего - уже эффект процессов гомогенизации и глобализации культуры? В поиске ответа на проблемный вопрос провели критический обзор научной литературы в этой области. По ходу анализов определили, что поведение современного потребителя формируется двумя противопоставленными процессами ‒ гомогенизацией, которая ведет к уподоблению потребительских навыков, и гетерогенизацией под влиянием специфики национальной культуры.
Знание культурных факторов, влияющих на поведение клиентов, позволяет предприятиям более эффекивно влиять на их выборы. В статье провели обзор литературы.
Ключевые слова: национальная культура, глобализация, гомогенизация культуры, гетерогенизация культуры, потребительское поведение.
Коды JEL: Z13


Edyta Gołąb-Andrzejak
Politechnika Gdańska

Lojalność eurokonsumentów pokolenia Y

W artykule poruszono aktualny temat pokolenia Y. Tym razem reprezentantów tego pokolenia poddano badaniu w zakresie lojalności. Generacja Y jest segmentem rynku rozpatrywanym ponad granicami, w skali międzynarodowej, a nawet globalnej. Rynkiem, do którego odniesiono badanie, ze względu na zasięg geograficzny, jest rynek krajów członkowskich Unii Europejskiej, zwany eurorynkiem. Wyniki badania ilościowego, które zaprezentowano w niniejszym opracowaniu, stanowią pierwszy etap badania realizowanego przez autorkę, mający na celu potwierdzenie słuszności podjętego problemu badawczego i przedstawienie wstępnych wyników.
Uzyskane wyniki badania stwarzają możliwość ich wykorzystania do tworzenia programów marketingowych mających na celu budowanie lojalności wśród eurokonsumentów pokolenia Y, co wpłynie na wzrost efektywności podejmowanych działań. Artykuł ma charakter badawczy.
Słowa kluczowe: lojalność, eurorynek, eurokonsument, pokolenie Y.
Kody JEL: M31

Generation Y Euroconsumers' Loyalty

In her article, the author touched the actual topic of the generation Y. This time, the representatives of this generation were surveyed in terms of their loyalty. The generation Y is a segment of the market being considered beyond the frontiers in the international scale, or even the global one. The market, to which the survey was referred, in terms of its geographical range, is the market of the European Union member countries, called the Euromarket. The quantitative survey findings presented in this study are the first stage of the survey implemented by the author, aimed at confirmation of the validity of the undertaken research problem and presentation of initial results.
The achieved research findings provide an opportunity to make use of them to set up marketing programmes aimed at building loyalty among the generation Y Euroconsumers, what will affect growth of effectiveness of the measures undertaken. The article is of the research nature.
Key words: loyalty, Euromarket, Euroconsumer, generation Y.
JEL codes: M31

Лояльность европотребителей поколения Y

В статье затронули актуальную тему поколения Y. На этот раз представителей этого поколения обследовали в отношении лояльности. Поколение Y - сегмент рынка, рассматриваемый сверх рубежов, в международном масштабе, и даже глобальном. Рынком, который охватили изучением, с точки зрения географического охвата, является рынок стран-членов Европейского Союза, называемый еврорынком. Результаты количественного исследования, которые представили в настоящей разработке, представляют собой первый этап изучения, осуществляемого автором, преследующего собой цель подтвердить закономерность взятой исследовательской проблемы, и представить предварительные результаты.
Полученные результаты изучения предоставляют возможность их использования для создания маркетинговых программ, направленных на формирование лояльности среди европотребителей поколения Y, что повлияет на рост эффективности предпринимаемых действий. Статья имеет исследовательский характер.
Ключевые слова: лояльность, еврорынок, европотребитель, поколение Y.
Коды JEL: M31


Ewa Jaska
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Wpływ reklamy na postawy konsumentów jako element budowania przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa

Głównym celem rozważań jest przedstawienie wpływu reklamy na postawy i zachowania konsumentów, z punktu widzenia strategii marketingowej przedsiębiorstwa, w celu budowania stabilnej pozycji rynkowej. Dla realizacji celu wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego, w ramach której zastosowano technikę ankiety i przeprowadzono analizę literatury przedmiotu. Jak wynika z przeprowadzonych badań, reklama w procesie sprzedaży odgrywa ważną rolę i wpływa na postawy oraz zachowania nabywcze konsumentów, chociaż nie w każdym procesie jest czynnikiem decydującym i nie każdy rodzaj reklamy. W znacznie mniejszym stopniu reklama wpływa na decyzje związane z zakupem produktów zaspokajających potrzeby wyższego rzędu, a szczególna siła oddziaływania jest przypisywana reklamie telewizyjnej. Dodatkowo respondenci wskazali na obraz jako najbardziej skuteczny element przekazu reklamowego. Wymienione uwarunkowania należy uwzględniać przy opracowywaniu strategii marketingowej i planowaniu działań reklamowych. Artykuł ma charakter badawczy.
Słowa kluczowe: reklama, postawa, konsument, zachowania nabywcze.
Kody JEL: M3

Impact of Advertising on Consumers' Attitudes as an Element of Building the Enterprise's Competitive Advantage

The goal of considerations is to present the influence of advertising on consumers' attitudes and behaviours from the point of view of enterprise's marketing strategy, in order to build its stable market position. For the purpose of goal implementation, the author used the method of diagnostic survey within which she applied the questionnaire-based survey technique and carried out an analysis of the subject literature. As the carried out surveys show, advertising in the process of sale plays an important role and affects consumers' purchasing attitudes and behaviours, though not in every process it is the decisive factor, and not each type of advertising. To a significantly lower degree advertising affects the decisions related to a purchase of the products meeting the higher-level needs, and a particular power of impact is attributed to TV advertising. This is, inter alia, a result of memorization for the longest time-period; additionally, the respondents indicated the image as the most efficient element of advertising message. The mentioned determinants should be taken into account in the course of developing the marketing strategy and planning of advertising actions. The article is of the research nature.
Key words: advertising, attitude, consumer, purchasing behaviours.
JEL codes: M3

Влияние рекламы на отношение потребителей как элемент формирования конкурентного преимущества предприятия

Основная цель рассуждений - представить влияние рекламы на отношение и поведение потребителей с точки зрения маркетинговой стратегии предприятия для формирования стабильной позиции на рынке. Для осуществления цели использовали метод диагностического зондажа, в рамках которого применили технику опроса и провели анализ литературы по предмету. Как вытекает из проведенных обследований, реклама в процессе продажи играет важную роль и влияет на покупательное отношение и поведение потребителей, хотя не в каждом процессе она и не каждый вид ее является решающим фактором. В значительно меньшей степени реклама влияет на решения, связанные с покупкой товаров, удовлетворяющих потребности более высокого уровня, а особую силу воздействия приписывают телевизионной рекламе. Это, в частности, результат того, что ее запоминают дольше других; дополнительно респонденты указали картину в качестве наиболее эффективного элемента рекламного сообщения. Перечисленные обусловленности следует учитывать при разработке маркетинговой стратегии и планировании рекламных действий. Статья имеет исследовательский характер.
Ключевые слова: реклама, отношение, потребитель, покупательное поведение.
Коды JEL: M3


Sabina Kauf, Agnieszka Tłuczak
Uniwersytet Opolski

Zachowania konsumentów względem kraju pochodzenia - produkty chińskie oczami Polaków

Dla wielu konsumentów kraj pochodzenia produktu ma decydujące znaczenie, często nawet jest głównym kryterium decyzji zakupu. Zjawisko to nie jest nowe, choć można mieć wrażenie, że w przypadku produktów „made in China" mamy do czynienia ze swego rodzaju renesansem. Produkty chińskie ciągle jeszcze są synonimem masowości, niskiej ceny i kiepskiej jakości. Na niekorzystny wizerunek Chin niewątpliwie wpływa fakt, że są one największym producentem imitacji i podróbek. Do dziś Chiny uznawane są za centrum wytwarzania produktów - ciągle jeszcze 1/5 produkcji światowej wytwarzana jest właśnie tam. Analizując sytuację chińskich marek i produktów „made in China" odnosimy wrażenie, że ta era nieuchronnie dobiega końca. I choć Chiny kojarzone się z negatywnymi atrybutami procesów produkcji (tania siła robocza, pogwałcenie praw człowieka, niewielkie nakłady na pracę), to kraj ten może pochwalić się najbardziej dynamicznym rozwojem technologicznym oraz ogromną mocą przerobową.
Celem rozważań jest odpowiedź na pytanie, jak postrzegane są chińskie marki przez polskich nabywców, jakie są postawy polskich klientów wobec nich? W realizacji celu pomocne będą wyniki badań ankietowych przeprowadzonych na próbie 1500 respondentów w styczniu 2014 roku.
Słowa kluczowe: kraj pochodzenia, produkty chińskie.
Kody JEL: D12, M31

Consumers' Behaviours towards the Country of Origin - Chinese Products by Poles' Eyes

For many consumers, the country of origin of the product is of the decisive importance, often even is the main criterion of purchase decision. This phenomenon is not new, though one may have an impression that in the case of "Made in China" products we deal with some type of renaissance. However, Chinese products have still been the synonym of mass scale, low price and poor quality. The unfavourable image of China, no doubt, is due to the fact that it is the biggest producer of imitations and fakes. So far China has been considered as the centre of product manufacturing - still 1/5 of the world's production is made just there. Analysing the situation of Chinese brands and products labelled "Made in China", we have an impression that this era has inevitable been going to the end. And though China is associated with negative attributes of manufacturing processes (cheap labour, human rights violation, low labour input), this country may show off with the most dynamic technological development and vast production capacity.
An aim of the considerations is to answer the questions: How are Chinese brands perceived by Polish purchasers and what are Polish customers' attitudes towards them? In the aim implementation, helpful will be findings of surveys carried out on the sample of 1500 respondents in January 2014.
Key words: country of origin, Chinese products.
JEL codes: D12, M31

Поведение потребителей по отношению к стране происхождения - китайские продукты глазами поляков

Для многих потребителей страна происхождения продукта имеет решающее значение, часто даже она является основным критерием решения о покупке. Это явление не новое, хотя можно почувствовать, что в случае продуктов «Сделано в Китае» мы имеем дело со своеобразным ренессансом. Китайские продукты все еще являются синонимом их массового характера, низкой цены и плохого качества. На неблагоприятный облик Китая несомненно влияет факт, что он - самый крупный производитель имитаций и подделок. По сей день Китай считают центром производства продуктов - все еще 1/5 мировой продукции производится именно там. Анализируя ситуацию китайских марок и продуктов «Сделано в Китае», мы чувствуем, что эта эра неизбежимо близится к концу. И хотя Китай ассоциируется с отрицательными атрибутами процессов производства (дешевая рабочая сила, попрание прав человека, небольшие затраты труда), то эта страна может похвастаться наиболее динамичным технологическим развитием и огромными производственными возможностями.
Цель рассуждений - ответить на вопрос о том, как воспринимаются китайские марки польскими покупателями, каково отношение польских клиентов к ним. В осуществлении цели помогут результаты опросов, проведенных на выборке в 1500 респондентов в январе 2014 года.
Ключевые слова: страна происхождения, китайские продукты.
Коды JEL: D12, M31


Luiza Mańkowska-Wróbel
Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach

Ekologiczne uwarunkowania zachowań konsumenckich

Celem rozważań jest analiza ekologicznych uwarunkowań zachowań konsumenckich. W części teoretycznej zaprezentowano podstawowe kierunki działań Unii Europejskiej na rzecz zrównoważonej konsumpcji oraz zdefiniowano pojęcie świadomości ekologicznej i scharakteryzowano jej wpływ na zachowania konsumentów. Rozważania teoretyczne poparto wynikami badań zarówno wtórnych, przedstawiających zachowania i postawy konsumentów wobec produktów przyjaznych dla środowiska na europejskim rynku,jak również badań pierwotnych dotyczących zachowań konsumentów w wybranych obszarach rynku dóbr i usług ekologicznych w województwie śląskim. Artykuł ma charakter badawczy.
Słowa kluczowe: proekologiczne zachowania konsumentów, postawy konsumentów, ekologizacja konsumpcji.
Kody JEL: Q56

Ecological Determinants of Consumer Behaviours

An aim of considerations is to analyse the ecological determinants of consumer behaviours. In the theoretical part, there are presented the basic directions of reassures taken by the European Union for sustainable consumption as well as defined the notion of ecological awareness and characterised its impact on consumers' behaviours. The theoretical considerations are backed up by results of research, both secondary, presenting consumers' behaviours and attitudes towards environment-friendly products in the European market, and primary, concerning consumers' behaviours in the selected areas of the market for ecological goods and services in the Silesian Province. The article is of the research nature.
Key words: proecological consumer behaviours, consumer attitudes, consumption greening.
JEL codes: Q56

Экологические обусловленности потребительского поведения

Цель рассуждений - провести анализ экологических обусловленностей потребительского поведения. В теоретической части представили основные направления действий Европейского Союза в пользу устойчивого потребления и определили понятие экологической сознательности, а также дали характеристику ее влияния на поведение потребителей. Теоретические рассуждения подкрепили результатами как вторичных исследований, представляющих поведение и отношения потребителей к экологически чистым продуктам на европейском рынке, так и первичных исследований, касающихся поведения потребителей в избранных областях рынка экологических благ и услуг в Силезском воеводстве. Статья имеет исследовательский характер.
Ключевые слова: проэкологическое поведение потребителей, отношение потребителей, экологизация потребления.
Коды JEL: Q56


Renata Matysik-Pejas, Monika Szafrańska, Janusz Żmija
Uniwersytet Rolniczy w Krakowie

Programy lojalnościowe jako narzędzie marketingowego oddziaływania na klientów

Zasadniczym celem rozważań jest identyfikacja i ocena zachowań uczestników programów lojalnościowych oferowanych przez różne podmioty rynkowe. Materiał źródłowy do analizy i wnioskowania stanowiły informacje pierwotne uzyskane w badaniach ankietowych (PAPI) przeprowadzonych na próbie 317 respondentów w rejonie Polski Południowej. Najwyższy wskaźnik uczestnictwa respondentów w programach lojalnościowych charakteryzuje sieci handlowe hiper- i supermarketów oraz stacje benzynowe. Zasadniczym motywem udziału badanych osób w programie była możliwość uzyskania określonych korzyści finansowych oraz nagród rzeczowych. Większość respondentów wykorzystuje oferowane im przez program lojalnościowy „przywileje", jednak są i tacy, których uczestnictwo ma jedynie charakter bierny. Wyniki badań dają możliwość poznania określonych zachowań uczestników programów lojalnościowych, przez co mogą zostać wykorzystane przez podmioty realizujące te programy. Artykuł ma charakter badawczy
Słowa kluczowe: programy lojalnościowe, zachowania uczestników programów lojalnościowych.
Kody JEL: D12, D19, M31

Loyalty Programmes as a Tool of Marketing Impact on Customers

The essential objective of considerations is to identify and assess behaviours of participants of the loyalty programmes offered by various market entities. The source material for the analysis and conclusion drawing was the primary information obtained in questionnaire-based surveys (PAPI) carried out on the sample of 317 respondents in the area of South Poland. The highest index of respondents' participation in the loyalty programmes is specific for chains of hyper- and supermarkets and petrol stations. The basic motive to take part by the individuals surveyed in the programme was an opportunity to gain definite financial benefits and rewards in kind. Most respondents use the offered by the loyalty programme ‘privileges'; however, there are also such persons whose participation is merely of the passive character. Research findings provide an opportunity to learn definite behaviours of the loyalty programmes' participants, owing to which they may be used by the entities implementing those programmes. The article is of the research nature.
Key words: loyalty programmes, loyalty programmes participants' behaviours.
JEL codes: D12, D19, M31

Программы лояльности в качестве инструмента маркетингового воздействия на клиентов

Основная цель рассуждений - выявить и оценить поведение участников программ лояльности, предлагаемых разными рыночными субъектами. Исходный материал для анализа и умозаключения представляла первичная информация, полученная в опросах (PAPI), проведенных на выборке в 317 респондентов в районе Южной Польши. Самый высокий показатель участия респондентов в программах лояльности свойственен торговым сетям гипер- и супермаркетов, а также бензозаправочным станциям. Основным мотивом участия обследуемых в программе была возможность получить определенные финансовые выгоды и призы. Большинство респондентов используют предлагаемые им программой лояльности «привилегии», но есть и такие, участие которых имеет лишь пассивный характер. Результаты обследований предоставляют возможность узнать определенное поведение участников программ лояльности, благодаря чему они могут использоваться субъектами, осуществляющими эти программы. Статья имеет исследовательский характер.
Ключевые слова: программы лояльности, поведение участников программ лояльности.
Коды JEL: D12, D19, M31


Izabela Michalska-Dudek
Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Uwarunkowania lojalnych klientów przedsiębiorstw turystycznych

Celem rozważań jest przedstawienie istoty pojęcia lojalności, a także wskazanie uwarunkowań lojalności nabywców na rynku turystycznym. Na podstawie przeglądu literatury w artykule sformułowane zostały odniesienia i porównania do zachowań nabywców na rynku turystycznym oraz specyfiki rynku turystycznego. Autorka podjęła próbę implementacji istniejących koncepcji teoretycznych na grunt gospodarki turystycznej, zaproponowała definicję lojalności klientów przedsiębiorstw turystycznych, zidentyfikowała jej obiekty, a także wskazała - na podstawie przeglądu prowadzonych badań - podstawowe uwarunkowania występowania lojalności nabywców usług turystycznych.
Słowa kluczowe: zachowania turystyczne, lojalność nabywców przedsiębiorstw turystycznych, obiekty oraz determinanty lojalności nabywców usług turystycznych.
Kody JEL: L83, D10, D19

Determinants of Loyal Customers of Tourist Enterprises

An aim of considerations is to present the essence of the notion of loyalty as well as to indicate the determinants of consumers' loyalty in the tourist market. Based on a review of the literature, in the article, there are formulated references and comparisons to purchasers' behaviours in the tourist market and the tourist market's specificity. The author undertook an attempt to implement the existing theoretical concepts on the grounds of tourism economy, proposed the definition of loyalty of tourist enterprises' customers, identified its facilities as well as pointed out - based on the review of research surveys being carried out - to the basic determinants of occurrence of tourist services purchasers' loyalty.
Key words: tourist behaviours, tourist enterprises customers' loyalty, facilities and determinants of tourist services purchasers' loyalty.
JEL codes: L83, D10, D19

Обусловленности лояльных клиентов туристических предприятий

Цель рассуждений - представить суть понятия лояльности, а также указать обусловленности лояльности покупателей на туристическом рынке. На основе обзора литературы в статье формулировали сноски и сопоставления, касающиеся поведения покупателей на туристическом рынке и его специфики. Автор предприняла попытку внедрить существующие теоретические концепции в туристическую индустрию, предложила дефиницию лояльности клиентов туристических предприятий, выявила ее объекты, а также указала - на основе обзора проводимых исследований - основные обусловленности выступления лояльности покупателей услуг туризма.
Ключевые слова: туристское поведение, лояльность клиентов туристических предприятий, объекты и детерминанты лояльности покупателей услуг туризма.
Коды JEL: L83, D10, D19


Maciej Mitręga
Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach

Prosumpcja racjonalizatorska użytkowników tzw. nowych mediów w kontekście ogólnoeuropejskiego kryzysu gospodarczego

Cel artykułu: konceptualizacja oraz pomiar tzw. prosumpcji racjonalizatorskiej jako specyficznego przejawu prosumpcji związanego z kryzysem gospodarczym, a także określenie zależności korelacyjnych pomiędzy prosumpcją racjonalizatorską a wybranymi cechami konsumentów.
Podejście badawcze: artykuł opiera się na podejściu dedukcyjnym ‒ na podstawie studiów literaturowych zdefiniowano prosumpcję racjonalizatorską, opracowano model pomiarowy i dokonano testu empirycznego na próbie użytkowników mediów społecznościowych (n= 309).
Główne wyniki badań: prosumpcja racjonalizatorska jest stosunkowo szeroko upowszechniona w Polsce, na jej poziom ujemnie wpływają dochody konsumentów, z kolei wysoka skłonność do prosumpcji racjonalizatorskiej oddziałuje pozytywnie na oszczędności konsumentów.
Implikacje praktyczne: zjawisko prosumpcji racjonalizatorskiej może być wykorzystywane przez różne przedsiębiorstwa w dobie kryzysu wzorem takich firm jak, np. IKEA (np. samodzielne składania mebli) czy Tesco (samoobsługa kasowa).
Implikacje społeczne: upowszechnianie się prosumpcji racjonalizatorskiej może być traktowane jako globalny czynnik antykryzysowy i stabilizujący budżety gospodarstw domowych.
Słowa kluczowe: prosumpcja, zrównoważona konsumpcja, marketing, oszczędności.
Kody JEL: E21, M31

Streamlining Prosumption of Users of the So-Called New Media in the Context of General European Economic Crisis

Article aim: conceptualisation and measurement of the so-called streamlining prosumption as a specific manifestation of prosumption connected with the economic crisis as well as determination of the correlative dependencies between streamlining prosumption and the selected traits of consumers.
Research approach: the article is based on the deductive approach ‒ based on the literature studies, there is defined streamlining prosumption, developed the measuring model and carried out an empirical test on the sample of users of social media (n= 309).
Main research findings: streamlining prosumption is relatively widespread in Poland; its level is negatively affected by consumers' incomes; in turn, the high propensity to streamlining prosumption positively affects consumers' savings.
Practical implications: the phenomenon of streamlining prosumption can be used by different enterprises on the days of the crisis, on the model of such companies as, for instance, IKEA (e.g. furniture assembly on one's own) or Tesco (cash-desk self-handling).
Social implications: popularisation of streamlining prosumption may be treated as the global anti-crisis factor and the one stabilising household budgets.
Key words: prosumption, sustainable consumption, marketing, savings.
JEL codes: E21, M31

Рационализаторская просумпция пользователей так называемых новых медиа в контексте общеевропейского экономического кризиса

Цель статьи: концептуализация и измерение так называемой рационализаторской просумпции как специфического проявления просумпции, связанного с экономическим кризисом, а также определение корреляционных зависимостей между рационализаторской просумпцией и избранными чертами потребителей.
Исследовательский подход: статья основана на дедуктивном подходе ‒ на основе изучения литературы определили рационализаторскую просумпцию, разработали модель измерения и провели эмпирический тест на выборке участников социальных медиа (n= 309).
Основные результаты исследований: рационализаторская просумпция относительно широко распространена в Польше, на ее уровень отрицательно влияют доходы потребителей; в свою очередь, высокая склонность к рационализаторской просумпции положительно влияет на сбережения потребителей.
Практические импликации: явление рационализаторской просумпции может использоваться разными предприятиями во время кризиса по образцу таких фирм, как, например, IKEA (напр. самостоятельный монтаж мебели) или Tesco (кассовое самообслуживание).
Социальные импликации: распространение рационализаторской просумпции может считаться глобальным антикризисным фактором и фактором, стабилизирующим бюджеты домохозяйств.
Ключевые слова: просумпция, устойчивое потребление, маркетинг, сбережения.
Коды JEL: E21, M31


Lidia Nowakowska
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy

Konsument muzułmański w wielokulturowej Europie

W konsekwencji napływu muzułmańskich imigrantów do państw Unii Europejskiej uformował się wzorzec religijnie uwarunkowanych zachowań konsumenckich znaczącej grupy ludności. Celem rozważań jest ukazanie dynamiki demograficznej mniejszości muzułmańskiej oraz umacniania się jej pozycji konsumenckiej i wpływu na rozrost rynku produktów halal, a także ukazanie perspektyw rozwoju tego rynku w kontekście polityki imigracyjnej Unii Europejskiej i państw członkowskich. Zastosowano metodę analizy danych demograficznych, które wymagają przystosowania do założonego celu oraz publikowanych wyników badań ankietowych zachowań konsumenckich.
Stymulujący wpływ na zachowania konsumentów muzułmańskich będą miały niepowodzenia polityki integracji kulturowej państw europejskich. Uzyskana wiedza pozwoli przygotować polskich producentów do reakcji na potrzeby konsumenckie. Artykuł ma charakter badawczy.
Słowa kluczowe: muzułmanie europejscy, konsument muzułmański, produkty halal, imigranci.
Kody JEL: J15, D47, Z12, Z13

Muslim Consumer in the Multi-Cultural Europe

In result of influx of Muslim immigrants to the European Union member states, there has formed the pattern of religiously determined consumer behaviours of a significant group of population. An aim of considerations is to show the demographic dynamics of the Muslim minority as well as strengthening its consumer position and impact on growth of the market for halal products, and also to show the perspectives of this market's development in the context of immigration policy implemented by the European Union and its member states. The author applied the method of analysis of demographic data that require adjustment to the assumed objective and published findings of surveys on consumer behaviours.
The stimulating impact on Muslim consumers' behaviours will be exerted by failures of the policy of cultural integration of the European states. The obtained knowledge will allow preparing Polish producers to reactions to consumer needs. The article is of the research nature.
Key words: European Muslims, Muslim consumer, halal products, immigrants.
JEL codes: J15, D47, Z12, Z13

Мусульманский потребитель в многокультурной Европе

В результате притока мусульманских иммигрантов к государствам-членам Европейского Союза сформировался образец религиозно обусловленного потребительского поведения значительной группы населения. Цель рассуждений - указать динамику демографического мусульманского меньшинства и укрепления его потребительской позиции, а также влияние на расширение рынка продуктов «халяль» и указать преспективы развития этого рынка в контексте иммиграционной политики Европейского Союза и государств-членов. Применили метод анализа демографических данных, которые нуждаются в приспособлении к поставленной цели, а также публикуемых результатов опросов по потребительскому поведению.
Стимулирующее влияние на поведение потребителей-мусульман будут иметь неудачи политики культурной интеграции европейских государств. Полученные знания позволят подготовить польских производителей к реакции на потребительские нужды. Статья имеет исследовательский характер.
Ключевые слова: европейские мусульмане, мусульманский потребитель, продукты «халяль», иммигранты.
Коды JEL: J15, D47, Z12, Z13