Mapa strony  Logowanie    Wersja do druku     
 
  Strona głównaGospodarkaSzanse i zagrożenia wzrostu. Prognozy na przyszłość.Janusz Chojna
Szukaj:   
 

 
Gospodarka świata i Polski - szanse i zagrożenia
Bezkosztowe możliwości zwiększenia wpływów z podatków
Handel wewnętrzny w Polsce 2011-2016
Dylematy zrównoważonego rozwoju
Świat i Polska przed nowymi wyzwaniami
Zmiany w sferze handlu w Polsce w latach 2010-2015
Szanse i zagrożenia wzrostu. Prognozy na przyszłość.
Krzysztof Marczewski
Janusz Sawicki
Jan Przystupa
Janusz Chojna
Polska gospodarka przed wielką zmianą?





 

Janusz Chojna

mgr Janusz Chojna - kierownik Zakładu Koniunktury Światowej

Słabnie pozycja firm z kapitałem zagranicznym w gospodarce Polski

Od początku transformacji gospodarczej w Polsce, a więc już przez ćwierć wieku przywykliśmy traktować sektor firm z kapitałem zagranicznym jako kluczowy z punktu widzenia pobudzania wzrostu gospodarki i jej umiędzynarodowienia oraz generowania przekształceń strukturalnych i poprawy efektywności gospodarowania. Ocena ta była niewątpliwie prawdziwa w okresie transformacji, symbolicznie zakończonym wejściem Polski do Unii Europejskiej. Firmy z kapitałem zagranicznym szybko zwiększały wówczas swój udział w gospodarce - z 13% w 1994 r. do 40% w 2004 r., były głównym stymulatorem wzrostu eksportu i systematycznie powiększały przewagę nad firmami krajowymi (z kapitałem wyłącznie polskim) w zakresie podstawowych parametrów strukturalno-efektywnościowych, takich jak: wydajność pracy, skłonność do eksportu i techniczne zaawansowanie eksportu wyrobów przetwórstwa przemysłowego. Wydawało się, że coraz bardziej realne jest niebezpieczeństwo dualizacji gospodarki Polski, tj. utrwalenia jej podziału na dynamiczny, silnie powiązany z rynkiem światowym i europejskim sektor firm z kapitałem zagranicznym oraz ulegający marginalizacji sektor firm z kapitałem tylko polskim, ograniczających się najczęściej do działalności na rynku krajowym i na rynkach lokalnych.
Wzorzec ten zaczął się jednak wyraźnie zmieniać poczynając od połowy poprzedniej dekady. Uzyskany w wyniku akcesji swobodny dostęp do jednolitego rynku europejskiego i do funduszy unijnych stał się silnym impulsem rozwojowym zwłaszcza dla firm krajowych. Jak wynika z badań IBRKK, korzystały one z funduszy UE niemal dwukrotnie częściej niż firmy z kapitałem zagranicznym. Od 2008 r. nałożył się na to wpływ światowego kryzysu finansowego i gospodarczego, przechodzącego w kryzys zadłużeniowy strefy euro. Długotrwałe pogorszenie koniunktury zewnętrznej wyraźnie silniej odczuły firmy z kapitałem zagranicznym, bardziej niż firmy krajowe uzależnione od zbytu za granicą, a ich pozycję dodatkowo osłabiało uzależnienie od segmentów rynku światowego, szczególnie mocno dotkniętych zjawiskami kryzysowymi - rynku unijnego w układzie geograficznym i rynku dóbr konsumpcyjnych trwałego użytku w układzie towarowym.
W efekcie już od 2005 r. maleć zaczęła przewaga firm z kapitałem zagranicznym nad krajowymi w wymiarze strukturalno-efektywnościowym, a od 2011 r. zaczął się zmniejszać także udział firm z kapitałem zagranicznym w gospodarce. Tendencja wzrostowa utrzymała się tylko w odniesieniu do ich roli jako pracodawców, co można wiązać ze zmianą struktury napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Polski w kierunku pracochłonnych usług. Ujawniający się coraz wyraźniej proces doganiania (catching-up) firm z kapitałem zagranicznym przez firmy krajowe oznacza oparcie rozwoju gospodarczego Polski na bardziej zrównoważonych, mocniejszych podstawach. Podstawowym wyzwaniem polityki wobec inwestorów zagranicznych jest dziś zmiana układu przewag lokalizacyjnych na właściwe gospodarce opierającej swój rozwój na wiedzy i innowacjach.

Zachęcamy do zapoznania się z najnowszym raportem „Inwestycje zagraniczne w Polsce 2012-2014" (2015, ISSN: 1231-1103)

Zamawianie ekspertyz i opracowań celowych wykonywanych przez Instytut na zlecenie (kontakt)