Mapa strony  Logowanie    Wersja do druku     
 
  Strona głównaGospodarkaPolska gospodarka przed wielką zmianą?Krzysztof Marczewski
Szukaj:   
 

 
Bezkosztowe możliwości zwiększenia wpływów z podatków
Handel wewnętrzny w Polsce 2011-2016
Dylematy zrównoważonego rozwoju
Świat i Polska przed nowymi wyzwaniami
Zmiany w sferze handlu w Polsce w latach 2010-2015
Szanse i zagrożenia wzrostu. Prognozy na przyszłość.
Polska gospodarka przed wielką zmianą?
Krzysztof Marczewski
Jan Przystupa
Jan Piotrowski





 

Krzysztof Marczewski

dr hab. Krzysztof Marczewski, prof. IBRKK - kierownik Zakładu Koniunktury Krajowej i Eksportowej

Makroproporcje

Dokonane w ciągu 2014 roku znaczne zmiany metodyczne w konstruowaniu rachunków narodowych związane z zastąpieniem dotychczasowego systemu ESA 95 przez system ESA2010 i towarzyszące im zmiany kwalifikacji jednostek do poszczególnych sektorów instytucjonalnych spowodowały, że analiza porównawcza sald wierzytelności tych sektorów możliwa jest tylko dla okresu po 2009 roku. Wyraźnej poprawie (w relacji do PKB) ujemnego salda wierzytelności sektora rządowego towarzyszył w zeszłym roku równoległy spadek poziomu dodatniego salda wierzytelności sektora prywatnego, przy stabilizacji na ujemnym poziomie oszczędności zagranicy (por. tablica 1).


Tablica 1
Salda wierzytelności grup sektorów instytucjonalnych w latach 2010-2014 (w % PKB)

 Sektory instytucjonalne 2010 201120122013
2014
 Sektor prywatny4,181,97
2,92
5,05
4,31
 Sektor rządowy-7,63-4,90-3,74-4,01-3,20
 Zagranica3,462,930,82-1,03-1,12

Źródło: obliczenia własne na podstawie: Niefinansowe rachunki kwartalne według sektorów instytucjonalnych za lata 2010-2015, ceny bieżące, wg ESA 2010, GUS, 13 lipca 2015 r.


W obrębie sektora prywatnego pogłębiły się dysproporcje między przedsiębiorstwami a gospodarstwami domowymi. Mimo nadal obserwowanej tendencji do wzrostu stopy oszczędności saldo wierzytelności gospodarstw domowych pozostało ujemne. Utrzymała się natomiast wysoka nadwyżka oszczędności nad inwestycjami w sektorze przedsiębiorstw niefinansowych, świadcząca o ciągle niewystarczającej poprawie koniunktury krajowej i zagranicznej (rys.1). Utrzymuje się zatem swego rodzaju spirala niedostosowań: przedsiębiorstwa niezbyt śmiało inwestują, bo mają relatywnie niski popyt na swoje produkty, a gospodarstwa domowe nie kreują dostatecznego popytu, bo mają zbyt niskie dochody. W rezultacie firmy kumulują oszczędności na rachunkach w instytucjach finansowych, bo nie wydają dostatecznie dużo ani na wynagrodzenia ani na inwestycje. Można sądzić, że do przełamanie tego syndromu niemożności mogą przyczynić się dyskutowane obecnie działania fiskalne na rzecz stymulacji dochodów gospodarstw domowych poprzez podwyżkę płacy minimalnej, odmrożenie wynagrodzeń w sferze budżetowej oraz podniesieniu limitu kwoty wolnej od podatku od dochodów osobistych.


Rysunek 1

Salda wierzytelności sektorów instytucjonalnych w latach 2010-2014 

Źródło: obliczenia własne na podstawie Niefinansowych rachunków kwartalnych według sektorów instytucjonalnych za lata 2010 - 2015, ceny bieżące, wg ESA 2010, GUS, lipiec 2015 r.


W sektorze finansów publicznych widoczna w ostatnich latach tendencja do redukcji luki między oszczędnościami a inwestycjami uległa w 2014 roku pewnemu zahamowaniu. W szczególności, udział inwestycji publicznych w PKB nieznacznie podniósł się po czterech latach spadku. Mimo tego spadku poziom deficytu sektora finansów publicznych nieprzerwanie od 2009 roku nie przekracza kwoty wydatków inwestycyjnych tego sektora (por. rys. 2). Można na tej podstawie postawić hipotezę, że pozycja fiskalna naszej gospodarki jest w ostatnich latach zgodna ze stosowaną w Wielkiej Brytanii tzw. złotą zasadą („Golden Rule") polityki budżetowej, wg której strukturalne deficyty sektora finansów publicznych są dopuszczalne (w ramach cyklu) tylko do wysokości kwoty inwestycji publicznych netto.


Rysunek 2

Realizacja „Golden Rule" w latach 2005-2014 

Źródło: jak w rys.1.