Mapa strony  Logowanie    Wersja do druku     
 
  Strona głównaGospodarkaPolska gospodarka przed wielką zmianą?Jan Piotrowski
Szukaj:   
 

 
Bezkosztowe możliwości zwiększenia wpływów z podatków
Handel wewnętrzny w Polsce 2011-2016
Dylematy zrównoważonego rozwoju
Świat i Polska przed nowymi wyzwaniami
Zmiany w sferze handlu w Polsce w latach 2010-2015
Szanse i zagrożenia wzrostu. Prognozy na przyszłość.
Polska gospodarka przed wielką zmianą?
Krzysztof Marczewski
Jan Przystupa
Jan Piotrowski





 

Jan Piotrowski

dr Jan Piotrowski - Zakład Integracji Europejskiej

Ocena działań konsolidujących i prorozwojowych w gospodarce i finansach

Drastyczne pogorszenie sytuacji finansów publicznych w latach 2009-2010 zmusiło władze polskie do podjęcia działań ukierunkowanych na wzrost dochodów i ograniczenie wydatków budżetowych. W wyniku działań o charakterze fiskalnym deficyt sektora finansów publicznych z poziomu 7,9% PKB w 2010 r. został obniżony do 4,3% w 2013 r. i 3,2% w 2014 r. Uwzględniając w 2014 r. koszty systemowej reformy emerytalnej z 1999 r., w wysokości 0,4% PKB, skorygowany deficyt sektora finansów publicznych wyniósł 2,8% PKB i był poniżej progu 3,0%, przyjętego przez KE jako wartość graniczna w procedurze nadmiernego deficytu. W celu zwiększenia dochodów budżetowych, od 1.01.2011 r. podwyższono stawki podatku VAT - stawkę podstawową z 22% do 23%, a stawki obniżone podatku z 3% do 5% i z 7% do 8%. Od maja 2011 r. zmniejszono składkę emerytalną przekazywaną do Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE) z 7,3% do 2,3% podstawy wymiaru. Od lutego 2014 r. dobrowolna składka przekazywana do OFE wynosi 2,92%.
Do najważniejszych działań o charakterze redukującym wydatki budżetowe należą: zamrożenie nominalnego funduszu wynagrodzeń jednostek sektora instytucji rządowych i samorządowych; wprowadzenie od 1.01.2011 r. reguły dyscyplinującej wydatki publiczne, ograniczającej tempo wzrostu wydatków dyskrecjonalnych sektora publicznego do 1% realnie rocznie; w 2013 r. reguła dyscyplinująca została zastąpiona regułą wydatkową; zmiany od 2013 r. w systemie emerytalnym polegające na stopniowym zrównaniu dla mężczyzn i kobiet oraz wydłużeniu do 67 lat wieku emerytalnego; zmniejszenie kosztów obsługi zadłużenia w efekcie przekazania w 2014 r. z OFE do ZUS części aktywów finansowych (obligacji i bonów emitowanych przez Skarb Państwa); ograniczenie od 2014 r. wysokości zasiłków chorobowych dla służb mundurowych, sędziów i prokuratorów (do 80% wynagrodzenia).
Mimo wielu różnych działań konsolidacyjnych zorientowanych na wzrost dochodów budżetowych, wprowadzonych w latach 2011-2014, dochody budżetu rządowego i samorządowego w okresie ostatnich czterech lat zwiększyły się jedynie o 0,7 pkt. proc. PKB. Udział dochodów budżetowych w Polsce z poziomu 38,2% PKB w 2010 r. (43,6% w UE28) wzrósł do 38,6% PKB w 2014 r. (45,2% w UE28). Działania zmierzające do konsolidacji fiskalnej zmniejszyły w latach 2010-2014 wydatki ogółem sektora finansów publicznych o 3,3 pkt. proc. PKB. Relacja wydatków sektora finansów publicznych do PKB została zmniejszona z 45,9% w 2010 r. (50,0% w UE28) do poziomu 41,8% w 2014 r. (48,1% w UE28).
Na podstawie danych przedstawionych przez rząd Polski oraz prognoz Komisji Europejskiej z wiosny 2015 r., w czerwcu 2015 r. Rada uznała, że deficyt sektora finansów publicznych w Polsce został obniżony do poziomu dopuszczalnego i podjęła decyzję o zakończeniu procedury nadmiernego deficytu. Rada wyraziła opinię, że zmiana zasad drugiego filaru emerytalnego, aczkolwiek w krótkim okresie poprawia wynik sektora finansów publicznych, to w długim okresie stwarza ryzyka dla finansów publicznych.


Wyniki sektora finansów publicznych w latach 2010-2014 i projekcja w latach 2015-2016 (w % PKB)

 Wyszczególnienie 2010201120122013201420152016
Wynik sektora finansów publ.

-7,9

-5,1
-3,9
-4,3
-3,2
-2,7
-2,3
Dług brutto 55,1 56,3 53,757,150,151,751,6
Odsetki 2,72,82,82,62,01,81,5
Przychody z prywatyzacji0,60,40,20,10,00,00,0
Płynne środki finansowe3,32,72,23,14,02,82,7
Dług netto (2-5) 51,8 53,651,554,146,248,948,9

Źródło: „Program konwergencji. Aktualizacja 2015 i za lata wcześniejsze.