Mapa strony  Logowanie    Wersja do druku     
 
  Strona głównaGospodarkaZmiany w sferze handlu w Polsce w latach 2010-2015
Szukaj:   
 

 
Gospodarka świata i Polski - szanse i zagrożenia
Bezkosztowe możliwości zwiększenia wpływów z podatków
Handel wewnętrzny w Polsce 2011-2016
Dylematy zrównoważonego rozwoju
Świat i Polska przed nowymi wyzwaniami
Zmiany w sferze handlu w Polsce w latach 2010-2015
Szanse i zagrożenia wzrostu. Prognozy na przyszłość.
Polska gospodarka przed wielką zmianą?





 

Zmiany w sferze handlu w Polsce w latach 2010-2015

dr Urszula Kłosiewicz-Górecka, prof. IBRKK - Zakład Rynku Usług

W latach 2010-2015 nastąpiły zmiany pozycji sfery handlu w gospodarce narodowej. Wskutek silnej konkurencji oraz procesów konsolidacji w handlu, zmniejszyła się liczba przedsiębiorstw handlowych - o 2,7%, a udział sfery Handel; naprawa pojazdów samochodowych w liczbie przedsiębiorstw ogółem w gospodarce narodowej spadł z 28,1% do 26%. W strukturze przedsiębiorstw handlowych dominują mikro przedsiębiorstwa, ale ich udział zmniejsza się zarówno w grupie przedsiębiorstw hurtowych, jak i detalicznych. Jest to m. in. skutek silnej konkurencji w sferze handlu i procesów konsolidacji.
Zmniejszyła się liczba pracujących w sferze handlu - o 0,9%, a ich udział w liczbie pracujących ogółem w gospodarce narodowej wyniósł 15,1% w 2014 r. wobec 15,5% w 2010 r. Rośnie udział pracujących w firmach handlowych z kapitałem zagranicznym wśród pracujących ogółem w handlu; szacuje się, że w 2015 r. przekroczył 19% wobec 17,1% w 2011 r., co wskazuje na rosnące znaczenie zagranicznych sieci handlowych jako pracodawcy. W latach 2010-2015 nastąpił wyraźny wzrost wydajności w sferze handlu mierzony wartością dodaną na pracującego (3,6% średniorocznie) oraz na przedsiębiorstwo - 4,1% średniorocznie. Jest to pozytywna zmiana, biorąc pod uwagę, że od funkcjonowania przedsiębiorstw handlowych w wysokim stopniu zależy realizacja celów producentów towarów w zakresie dystrybucji oraz zakres i poziom usług świadczonych konsumentom.

Struktura przedsiębiorstw handlowych według liczby pracujących w 2010 i 2014 r., w %

 Wielkość przedsiębiorstwa handlowego Hurtowe Detaliczne
Do 9 pracujących
2010 r.
2014 r.
 
93,9
93,7
 
97,7
97,2
10-49 pracujących
2010 r.
2014 r.
 
5,3
5,5
 
2,1
2,5
50 i więcej pracujących
2010 r.
2014 r.
 
0,8
0,8
 
0,2
0,3

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS i szacunków IBRKK.

Wyniki analizy funkcjonowania handlu detalicznego wykazały, że w latach 2010-2014 nastąpiło stopniowe zacieranie się różnic między poszczególnymi formatami handlu. Sklepy dyskontowe zbliżają się do supermarketów coraz silniej komunikując klientowi, że ich oferta to wysokiej jakości produkty dostępne za niższe ceny w porównaniu z innymi formatami handlu. Z kolei supermarkety zbliżają się do sklepów dyskontowych wprowadzając marki własne i silnie eksponując niskie ceny oferowanych produktów. Supermarkety o małej powierzchni sprzedażowej ewoluują w stronę convenience stores. Hybrydowość formatów handlu detalicznego staje się ich charakterystyczną cechą.

W latach 2010-2015 został osłabiony dynamiczny trend spadkowy niezależnych sklepów o małych powierzchniach, które przechodzą głębokie jakościowe przeobrażenia.

 

Dynamika rozwoju sklepów wg wielkości powierzchni sprzedażowej latach 2010-2014, w %

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS


Niezależne małe sklepy integrują się, czego wyrazem jest dynamiczny wzrost sklepów działających wg formuły franczyzy.


Liczba placówek franczyzowych w Polsce w latach 2005-2015

Źródło: opracowanie własne na podstawie: Profit system (2015), Raport o franczyzie w Polsce 2015. Profit system: http://profitsystem.pl/raport-o-franczyzie [dostęp: 10-09 -2015].


Charakterystycznymi cechami handlu detalicznego w ostatnich latach jest:

  • multiformatowość, czyli posiadanie wielu formatów handlu przez jedno - przedsiębiorstwo (np. pod szyldem Carrefour funkcjonują hipermarkety, supermarkety, sklepy franczyzowe Carrefour Express w dwóch formatach: mini-market i convenience stores);
  • multikanałowość firm detalicznych, tj. połączenie handlu stacjonarnego, e-handlu, m- handlu. Obecność sklepu w Internecie tworzy wg konsumentów wizerunek firmy nowoczesnej i nadążającej za trendami. Ponadto, sklepowy koszyk online jest średnio większy niż ten w tradycyjnym sklepie. Sprzedaż on-line daje firmie możliwości pozyskania wielu cennych informacji o klientach i ich preferencjach zakupowych;
  • rozwój marek własnych, które stały się instrumentem powszechnie wykorzystywanym przez sieci handlowe dla zaoferowania konsumentom asortymentu bardziej atrakcyjnego od konkurentów. W tym celu przedsiębiorstwa handlowe rozwijają produkty marek własnych o najniższych cenach, a w ostatnich 2-3 latach wprowadzają do oferty również produkty mające cechy wyrobów luksusowych, ale o cenach niższych niż odpowiadające im produkty markowe producentów;
  • rozwój nowych form komunikacji z klientem, wykorzystujących nowe technologie informacyjne i komunikacyjne. Dostrzeżony został rosnący potencjał handlowy tkwiący w mediach społecznościowych, który staje się ważnym kanałem komunikacji z klientem oraz kanałem sprzedaży. W Polsce aktywne konta w mediach społecznościowych posiada 13 mln internautów. Większość z nich zarejestrowana jest na międzynarodowych platformach, takich jak: Facebook, Instragram, Pinterest.

Zmiany w sferze handlu w 2016 r. zależne będą w wysokim stopniu od ostatecznego „kształtu" podatku od handlu, tj. czy obejmie e-handel, poziomu wolnej kwoty od podatku oraz liczby i wysokości progów podatkowych.