http://ibrkk.pl/id/397/Jan_Przystupa/

Jan Przystupa

dr Jan Przystupa, prof. IBRKK - Zakład Koniunktury Krajowej i Eksportowej

Gospodarka i handel zagraniczny Polski. Prognoza na lata 2017-2018

W roku 2016 polska gospodarka odnotowała wyraźne osłabienie wzrostu. W skali roku tempo wzrostu PKB wyniosło 2.7% i było mniejsze o 1.1 punktu procentowego niż w roku poprzednim. W wymiarze pieniężnym jest to ok. 20 mld zł.
Według danych GUS, w pierwszym kwartale 2017 r. PKB Polski zwiększył się o 4,0%. Na podstawie wstępnych danych cząstkowych można sądzić, że podobnie jak w latach 2012-2016 dominował wkład konsumpcji indywidualnej we wzrost PKB, w całym 2016 było to 85%, a w II półroczu: 96%. Biorąc pod uwagę rosnące tempo wzrostu spożycia gospodarstw domowych z 3,4% w I kwartale do 4,5% w IV kwartale 2016 r. związane przede wszystkim z efektami dochodowymi programu Rodzina 500+ należy przyjąć, że w I kwartale 2017 r., tempo to mogło osiągnąć 4,9% (wstępny szacunek GUS. Ponad 17 mld zł wydanych na program 500+, to więcej niż połowa całego przyrostu spożycia sektora gospodarstw domowych w 2016 r. W 2017 r. przyrost środków z tego programu nie będzie większy niż 5 mld zł, a odłożone w czasie konsumowanie środków z 500+ można oszacować na 6-8 mld zł. Zatem utrzymanie przyrostu konsumpcji indywidualnej na poziomie 2016 r. będzie musiało być finansowane wzrostem płac i zatrudnienia. O ile w 2017 r. współdziałanie komponentu socjalnego i koniunkturalnego powinno zapewnić wzrost spożycia gospodarstw domowych o nie mniej niż 4%, to w 2018 r. pozostanie wyłącznie składowa koniunkturalna (płace i zatrudnienie), która nie pozwoli na utrzymanie tempa wzrostu z roku poprzedniego, ale wystarczy do utrzymania przyrostu konsumpcji na poziomie 3,2%.
Wyniki Szybkiego Monitoringu NBP wskazują na poprawę krótkoterminowych planów inwestycyjnych przedsiębiorstw, które są obecnie bardziej optymistyczne niż na początku bieżącego i w całym ubiegłym roku. Z tym, że większy optymizm wykazują przedsiębiorstwa duże (zatrudniające powyżej 2000 osób), z przewagą kapitału państwowego. Analiza składowej cyklicznej nakładów brutto na środki trwałe wskazuje, że maksymalnego zmniejszenia nakładów, rzędu 6%, można było oczekiwać w IV kwartale 2016 r. - w rzeczywistości inwestycje spadły o 9,8%. Oczekiwany spadek związany z cyklem koniunkturalnym w całym 2016 r. nie powinien był być większy niż 4,5% - rzeczywisty wyniósł 7,9%. Z tytułu spodziewanych zmian nakładów związanych z cyklem koniunkturalnym inwestycje spadły o 4,5%, natomiast niepewność instytucjonalna skutkowała dodatkowym zmniejszeniem tempa wzrostu inwestycji o 3,4 punktu procentowego. W I kw. 2017 r. GUS odnotował spadek inwestycji o 0,4%, przy wzroście akumulacji brutto o 5,2%, co w kontekście wzrostu konsumpcji o 4,9% dało niespodziewanie wysoki (0,7 pkt. proc.) wkład zmiany zapasów w przyrost PKB. W całym 2017 r., zgodnie z komponentem koniunkturalnym, można byłoby oczekiwać przyrostu nakładów brutto na środki trwałe sięgającego 7%. Niepewność instytucjonalna obniży prawdopodobnie tempo teoretycznie możliwe do osiągnięcia o ok. 2,5 punktu procentowego. W 2018 r. ryzyko instytucjonalne może obniżyć teoretycznie możliwy przyrost nakładów o ponad 3 punkty procentowe - do 4,6%.
W I kwartale 2017 r. według wstępnych szacunków GUS wolumen eksportu towarów i usług wzrósł o 8,3% a importu o 8,7%. Dodatni wkład eksportu netto w 4,0% tempo wzrostu PKB wyniósł 0,1 pkt. proc. Biorąc pod uwagę prognozy popytu zewnętrznego i kursu walutowego tempo wzrostu wolumenu eksportu w 2017 r. może być niższe niż w 2016 r. o ok. 2,5 pkt proc. i wynieść 6,7%, przy jednoczesnym tempie wzrostu wolumenu importu wynoszącym 7,9% (1 pkt proc. mniej niż w roku poprzednim). W 2018 r., w związku z lekkim obniżeniem popytu zewnętrznego, wolumen eksportu może zwiększyć się o 6,2% a importu o 7,1%. Wkład eksportu netto w obydwu latach będzie prawdopodobnie ujemny i wyniesie odpowiednio -0,2 i -0,3 pkt proc.
Sumując prognozę spożycia gospodarstw domowych, nakładów brutto na środki trwałe i strumieni handlu zagranicznego oraz szacując przyrost spożycia publicznego na 3,3% w 2017 r. i 3,7% w 2018 r. otrzymujemy przyrost popytu krajowego odpowiednio o 3,9% i 3,6%. Uwzględniając wkład eksportu netto, PKB Polski może powiększyć się o 3,7% w 2017 r. i o 3,3% w 2018 r.
Scenariusze wzrostu PKB i inflacji uwzględniające poprawę koniunktury zewnętrznej oraz korekty związane z niepewnością instytucjonalną pokazują, że rozpiętość między minimalną a maksymalną ścieżką wzrostu PKB może wynieść w 2017 r. 0,5 pkt proc. Maksymalne wykorzystanie czynników związanych z poprawą koniunktury krajowej i zagranicznej mogłoby zwiększyć przyrost PKB z 3,7% do 3,9% (maksymalny wzrost to 4,0%). W 2018 r. różnica między minimalnym a maksymalnym przyrostem PKB może wynieść 1 pkt proc. Przy spodziewanym wzroście PKB o 3,3%, maksymalne wykorzystanie koniunktury zwiększyłoby przyrost PKB o 0,4 pkt proc. O tyle samo może zmniejszyć wzrost PKB niepewność instytucjonalna
Inflacja prawdopodobnie w obydwu latach prognozy będzie oscylowała wokół celu inflacyjnego i w żadnym z wariantów nie powinna przekroczyć przedziału 1,5-3,5%.

 

Scenariuszowe prognozy PKB i inflacji (tempo wzrostu, w %)

LataŚcieżka wzrostu
centralnamaksymalnaminimalna

związana z maksymalnym
wykorzystaniem zmian
koniunktury

PKB
20162,7   
20173,74,03,53,9
20183,33,92,93,7
Inflacja
niepewność koniunkturalna
2016-0,6   
20172,12,41,92,1
20182,33,11,82,6