Rozwój szkolnictwa zawodowego w Siedlcach w dostosowaniu do potrzeb rynku pracy

Z dniem 1 czerwca 2009 roku Miasto Siedlce w partnerstwie z Instytutem Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur (IBRKK) oraz Stowarzyszeniem Rozwoju Społeczno-Gospodarczego „Wiedza" przystąpiło do realizacji projektu badawczego zatytułowanego „Rozwój szkolnictwa zawodowego w Siedlcach w dostosowaniu do potrzeb rynku pracy". Projekt jest dofinansowany przez Europejski Fundusz Społeczny w ramach Programu Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach, Działanie 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego.

Celem projektu jest:
- zasilenie informacyjne instytucji związanych ze szkolnictwem zawodowym w zakresie bieżącej sytuacji oraz zmian zachodzących na siedleckim i regionalnym rynku pracy,
- pogłębienie wiedzy młodzieży wybierającej przyszły zawód na temat bieżącej sytuacji i przewidywanych zmian w zakresie wielkości i struktury miejsc pracy na siedleckim rynku pracy oraz oczekiwań pracodawców wobec przyszłych pracowników,
- stworzenie platformy współpracy pomiędzy szkołami zawodowymi, pracodawcami i instytucjami rynku pracy służącej zmianie wizerunku szkolnictwa zawodowego i kształceniu pracowników o określonym profilu i kompetencjach zawodowych.

Zakłada się, że w wyniku realizacji projektu będzie możliwe:
- przystosowanie planów rozwojowych szkolnictwa zawodowego do potrzeb pracodawców,
- planowanie ścieżki edukacyjnej młodzieży,
- zmiana wizerunku szkolnictwa zawodowego i kształcenie pracowników o profilu i kompetencjach zawodowych zgodnych z potrzebami pracodawców i rozwojem gospodarczym Siedlec.

Projekt ma charakter badawczy. Z rezultatów badań i analiz, wyników monitoringu i raportów korzystać będą:
- lokalne szkoły i placówki prowadzące kształcenie zawodowe,
- regionalni pracodawcy,
- uczniowie i słuchacze szkół i placówek oświatowych prowadzących kształcenie zawodowe.

Metodyczne założenia projektu przewidują:
- analizę desk research;

Obejmować będzie dane ilościowe i jakościowe pochodzące z różnych źródeł wtórnych - WUP, PUP, instytucji szkoleniowych, a także publikacji książkowych, raportów z badań i referatów prezentowanych na konferencjach i seminariach dotyczących problematyki szkolnictwa zawodowego i potrzeb przedsiębiorstw zgłaszanych na rynku pracy
- analizę opinii uczniów szkół zawodowych (150 uczniów) i gimnazjalistów wybierających dalszą drogę życiową (150);

Celem badań będzie poznanie motywacji wyboru kształcenia zawodowego przez gimnazjalistów oraz aspiracji i planów zawodowych uczniów szkół zawodowych.
- analizę ocen i opinii pozyskanych bezpośrednio od pracodawców;

Przeprowadzone zostaną badania ilościowe w oparciu o przygotowane kwestionariusze skierowane do 150 pracodawców z Siedlec. Analizie poddane zostaną również informacje pozyskiwane z Obserwatorium rynku pracy, będącego platformą współpracy pomiędzy szkołami zawodowymi, pracodawcami i instytucjami rynku pracy, ale także monitorowaniem rynku pracy.
- analizę wyników badania jakościowego (focus group) z udziałem przedstawicieli pracodawców, instytucji lokalnego rynku pracy, przedstawicieli zasadniczych szkół zawodowych i gimnazjów;
- przeprowadzenie badania z udziałem ekspertów od szkolnictwa zawodowego i rynku pracy, którego celem będzie opracowanie narzędzi diagnozowania i prognozowania zjawisk rynku pracy oraz rynku szkolnictwa zawodowego w Siedlcach.

Udział Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur w projekcie sprowadza się do:
- nadzoru nad procesem badawczym,
- przeprowadzenia badania ilościowego wśród 150 pracodawców oraz opracowania wyników badania i przygotowania raportu z badania,
- systematycznego pozyskiwania informacji o rynku pracy w Siedlcach i w regionie oraz prezentowania ich na portalu internetowym Obserwatorium rynku pracy.

Postęp rzeczowy realizacji projektu w okresie czerwiec - październik 2009 r.

1. Udział Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur w tzw. konferencji otwarcia. Niżej prezentujemy Program konferencji.
Miasto Siedlce
Stowarzyszenie Rozwoju Społeczno Gospodarczego "Wiedza"
oraz
Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur w Warszawie
zapraszają na konferencję dotyczącą projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

„Rozwój szkolnictwa zawodowego w Siedlcach w dostosowaniu do potrzeb rynku pracy"

Konferencja odbędzie się 30 września 2009r. w Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 3 w Siedlcach
ul. ks. J. Popiełuszki 8, 08-110 Siedlce

PROGRAM

10.00-10.15 Rozpoczęcie konferencji
10.15-10.30 Prawne uwarunkowania i znaczenie szkolnictwa zawodowego
mgr Joanna Kaniuk - Dyrektor Delegatury Kuratorium Oświaty w Siedlcach
10.30-10.45 Szkolnictwo zawodowe w Siedlcach
mgr Sławomir Kurpiewski - Naczelnik Wydziału Edukacji Urzedu Miasta Siedlce
10.45-11.00 Rola urzędów pracy - monitoring rynku pracy i podejmowane działania
mgr Ewa Marchel Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Siedlcach
11.00-11.30 Kształcenie a rynek pracy - dylematy pracodawców
Przedstawiciele pracodawców
11.30-11.45 Doradztwo zawodowe - identyfikacja predyspozycji i potrzeb uczniów w dostosowaniu do potrzeb rynku pracy
mgr inż. Bożena Witkowska-Michalak -doradca metodyczny SCDiDN w Siedlcach
11.45-12.15 Przerwa kawowa
12.15-12.45 Prezentacja projektu - mgr Marzena Wołosz - koordynator projektu
12.45-13.00 Koncepcja badań rynku pracy w Siedlcach -rezultaty miękkie i twarde
doc. dr Urszula Kłosiewicz-Górecka
13.00-13.15 Koncepcja badań szkolnictwa zawodowego w Siedlcach
dr Dorota Jegorow 13.15-13.30
13.15-14.00 Podsumowanie konferencji (dyskusja)

Zapraszamy

2. Systematyczne pozyskiwanie informacji o rynku pracy w Siedlcach i w regionie oraz prezentowanie ich na portalu internetowym Obserwatorium rynku pracy.

"Rozwój szkolnictwa zawodowego w Siedlcach w dostosowaniu do potrzeb rynku pracy"

W dniu 30 września 2009 r. w siedzibie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 3 im. St. Staszica przy ul. ks. J. Popiełuszki 8 w Siedlcach odbyła się konferencja otwierająca projekt , którego z dniem 1 czerwca 2009 roku rozpoczęło realizację Miasto Siedlce w partnerstwie z Instytutem Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur w Warszawie (IBRKK) oraz Stowarzyszeniem Rozwoju Społeczno-Gospodarczego „Wiedza" w Warszawie. Projekt jest realizowany w ramach Programu Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach, Działanie 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego i jest dofinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Celem konferencji było zaprezentowanie celów, założeń badawczych i oczekiwanych rezultatów podjętego projektu. Konferencja zgromadziła około 100 osób zainteresowanych rozwojem szkolnictwa zawodowego i podniesieniem jego atrakcyjności.

Wśród uczestników byli przedstawiciele instytucji działających na rzecz rozwoju szkolnictwa zawodowego, władz samorządowych, instytucji rynku pracy oraz pracodawców.

Wprowadzenie do konferencji wygłosił Prezydent Miasta Siedlce - Wojciech Kudelski, który podkreślił, ważną rolę edukacji oraz szkolnictwa zawodowego w naszym mieście. Prezydent zwrócił uwagę, iż edukacja jest głównym narzędziem umożliwiającym nabycie wiedzy i umiejętności, co w rezultacie stanowi fundament do osiągnięcia wysokiego poziomu rozwoju miasta. Podkreślił, iż zachodzące zmiany gospodarcze, społeczne
i technologiczne mają bezpośredni wpływ na stale zmieniające się potrzeby rynku pracy, co powoduje potrzebę ciągłego dostosowywania kwalifikacji zawodowych do tych zmian oraz przygotowanie uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia.

Następnie wygłoszono 10 referatów, w których z różnych punktów widzenia analizowano szkolnictwo zawodowe
W referacie przygotowanym przez Pana Wojciecha Skolimowskiego - Wizytatora Kuratorium Oświaty w Warszawie Delegatura w Siedlcach przedstawiono prawne aspekty szkolnictwa zawodowego w systemie oświaty, zwracając uwagę na obszary rozwiązań organizacyjnych, merytorycznych i prawnych w kształceniu zawodowym.

Naczelnik Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Siedlce - Sławomir Kurpiewski przedstawił stan obecny i zachodzące zmiany w szkolnictwie zawodowym Siedlcach, nawiązując do najważniejszych dat w historii szkolnictwa zawodowego w Siedlcach. Przedstawił główne problemy szkolnictwa zawodowego oraz ofertę zawodów, w których kształcą siedleckie szkoły. Podkreślił, iż szansą dla procesu rozwoju szkolnictwa zawodowego w Siedlcach jest wsparcie ze środki z Europejskiego Funduszu Społecznego. Obecnie w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki na lata 2007-2013, Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego, Miasto Siedlce realizuje 3 projekty o łącznej wartości 2 958 600 zł.

Sytuację na siedleckim rynku pracy w swoim referacie zaprezentowała Pani Ewa Marchel - Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Siedlcach, bogato ilustrując dane z rynku pracy. Zaprezentowała strukturę osób bezrobotnych zarówno w kontekście zawodów najbardziej zagrożonych bezrobociem w mieście Siedlce, jak również w odniesieniu do ich wieku oraz poziomu wykształcenia.

Przedstawiciele największych pracodawców na siedleckim rynku pracy Pan Aleksander Jonek - Wiceprezes Zarządu Polimex - Mostostal S.A. oraz Christian Spichiger - Prezes Zarządu Stadler Polska Sp. z o.o. podzielili się swoimi obserwacjami i przemyśleniami odnoszącymi się do rynku pracy, zwracając uwagę na potrzeby pracodawców w zakresie kształcenia kadr, nabywanych przez uczniów umiejętności w procesie kształcenia w nawiązaniu do zmian zachodzących na rynku pracy. Aleksander Jonek zwrócił uwagę, iż obecny rynek pracy nie jest już rynkiem lokalnym lecz rynkiem europejskim, a nawet światowym. Zwrócił również uwagę na konieczność nauki języków obcych przez młodych ludzi, które zwiększają mobilność pracownika, a tym samym zwiększają jego szanse na zatrudnienie. Podkreślił rolę pracodawców w procesie realizacji praktycznej nauki zawodu.

Pan Christian Spichiger - Prezes Zarządu Stadler Polska Sp z o.o. potwierdził słowa swojego przedmówcy i powiedział, iż obecnie na rynku pracy jest wielu młodych ludzi posiadających rozległą wiedzę teoretyczną, jednak brak im praktyki i doświadczenia.

Pani Bożena Witkowska-Michalak - Doradca Metodyczny z Samorządowego Centrum Doradztwa i Doskonalenia Nauczycieli w Siedlcach przedstawiła współczesne formy doradztwa zawodowego podkreślając ważną rolę szkół w tym zakresie. Przedstawiła również system funkcjonowania doradztwa zawodowego w innych krajach europejskich
i nie tylko. Zaprezentowała jakie działania powinny być realizowane, aby doradztwo zawodowe mogło właściwie i skutecznie spełniać swoją funkcję.

Kolejne trzy referaty wygłosili współautorzy podjętego projektu.

Koordynator projektu - Marzena Wołosz zaprezentowała cele i założenia projektu pt. „Rozwój szkolnictwa zawodowego w Siedlcach w dostosowaniu do potrzeb rynku pracy". Przedstawiła, w jaki sposób zostanie osiągnięty cel projektu, którym jest diagnozowanie potrzeb edukacyjnych w obszarze szkolnictwa zawodowego zgodnie
z potrzebami lokalnego i regionalnego rynku pracy, dostarczenie wiedzy instytucjom szkolnictwa zawodowego i młodzieży wybierającej zawód na temat bieżącej sytuacji
i przewidywanych zmian w zakresie wielkości i struktury miejsc pracy na rynku oraz oczekiwań pracodawców wobec przyszłych pracowników.

Omówiła założenia obserwatorium, które zostało uruchomione w ramach projektu i prowadzić będzie monitoring zmian w szkolnictwie zawodowym i na rynku pracy oraz wskazała portal internetowy www.spib.pl, zbudowany do prezentacji informacji dotyczących szkolnictwa zawodowego, wyników prowadzonego monitoringu i rezultatów badań oraz do kontaktów z młodzieżą i pracodawcami. Podkreśliła, iż gwarancją powodzenia projektu i realizacji zakładanych celów jest budowanie systemu współpracy pomiędzy wszystkimi podmiotami zaangażowanymi w procesy edukacyjne i zatrudnienie oraz szkołami, placówkami edukacyjnymi, publicznymi służbami zatrudnienia i pracodawcami.

Przedstawione w sposób skrótowy działania objęte projektem zostały rozwinięte w wystąpieniach Partnerów. Pani doc. dr Urszula Kłosiewicz-Górecka - Zastępca Dyrektora ds. Koordynacji Badań Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur zaprezentowała założenia badań empirycznych, które będą realizowane na potrzeby projektu. Scharakteryzowała założenia badań ilościowych szkolnictwa zawodowego, których celem będzie poznanie aspiracji i planów zawodowych przyszłych absolwentów szkół zawodowych. Natomiast badaniami jakościowymi szkolnictwa zawodowego w formie „focus group", objęci zostaną przedstawiciele szkół i ośrodków doradztwa metodycznego, władz samorządowych, PUP oraz pracodawców. Celem tych badań będzie poznanie mechanizmów tworzenia planów rozwojowych szkół oraz konstruowania dorocznej oferty edukacyjnej, jak również kanałów wymiany informacji z pracodawcami. Projekt przewiduje także badanie ilościowe pracodawców, które obejmie grupę 150 pracodawców, z którymi przeprowadzone zostaną indywidualne wywiady w oparciu o skategoryzowany kwestionariusz. Zakres wywiadu będzie dotyczył liczby i struktury oferowanych miejsc pracy, zapotrzebowania pracodawców na pracowników o określonych kwalifikacjach zawodowych i kompetencjach.

Reprezentująca Stowarzyszenie Rozwoju Społeczno-Gospodarczego „Wiedza" w Warszawie Pani dr Dorota Jegorow dokonała podsumowania konferencji zwracając uwagę na wspólne wnioski, płynące z wypowiedzi wszystkich osób referujących. Zwróciła uwagę, iż w trakcie projektu będzie istniała konieczność zbadania następujących kwestii: jakie są i czy istnieją systemy wsparcia dla młodzieży dokonującej wyborów edukacyjnych i zawodowych?; jakie są podstawowe determinanty dokonywanych wyborów edukacyjnych, jak młodzież ocenia usługi doradztwa zawodowego?; jakie są oczekiwania młodzieży wobec wsparcia instytucjonalnego na etapie podejmowania decyzji o wyborze ścieżki edukacyjnej? Jednocześnie wskazała rolę nauki przedsiębiorczości w kontekście rozumienia rynku pracy. Podkreśliła ważną rolę podnoszenia świadomości młodzieży w aspekcie dokonywanych wyborów edukacyjnych.

W końcowej części konferencji zabrał głos Pan Sławomir Smolak - animator ROEFS w Siedlcach, który podkreślił rolę projektów partnerskich w zakresie dostosowania szkolnictwa zawodowego do otwartego rynku pracy oraz przedstawił możliwości tworzenia partnerstw w ramach priorytetu IX Rozwój wykształcenia i kompetencji
w regionach.

Dyskutanci podkreślali, że podjęta tematyka szkolnictwa zawodowego jest bardzo ważna i aktualna. Dyrektorzy szkół zawodowych wyrażali gotowość podzielenia się wiedzą w zakresie kierunków doskonalenia szkolnictwa zawodowego oraz pomoc w przeprowadzeniu badań empirycznych.

Wyrażano przekonanie, że rezultaty badań będą interesujące zarówno dla młodzieży wybierającej ścieżkę edukacyjną, środowiska nauczycieli szkół zawodowych, jak również dla pracodawców i instytucji rynku pracy.

Podziękowania, Prezydenta Miasta Siedlce Wojciecha Kudelskiego, skierowane do uczestników konferencji oraz Partnerów projektu, za aktywny udział w spotkaniu zakończyły konferencję.

Zgodnie z harmonogramem w ramach projektu zrealizowano następujące działania:
• Kontynuowano prace polegające na systematycznym dostarczaniu na portal informacyjno-badawczy materiałów o rynku pracy w województwie mazowieckim, ze szczególnym uwzględnieniem siedleckiego rynku pracy.
• Przygotowano scenariusz badania jakościowego nt. „Absolwenci szkolnictwa zawodowego na siedleckim rynku pracy". Badanie przeprowadzono w Siedlcach w dniu 21 kwietnia 2010 r. z udziałem przedstawicieli szkolnictwa zawodowego, pracodawców, Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego w Siedlcach, PUP, doradców zawodowych. Głównym celem badania było poznanie sytuacji absolwentów szkolnictwa zawodowego na siedleckim rynku pracy w kontekście oczekiwań pracodawców oraz zmieniających się warunków społeczno-gospodarczych. Szczegółowe cele badania dotyczyły:
- oceny udziału szkół zawodowych w kształtowaniu podaży pracy w Siedlcach,
- oceny zgodności wiedzy i umiejętności absolwentów szkół zawodowych i techników z oczekiwaniami pracodawców; podejmowane przez szkoły środki zaradcze i ich skuteczność,
- współpracy szkolnictwa zawodowego z różnymi podmiotami rynku,
- współpracy szkolnictwa zawodowego i pracodawców,
- zmian zachodzących na siedleckim rynku pracy i wyzwań dla szkolnictwa zawodowego.
Trwają prace nad przygotowaniem raportu z badania.
• Opracowano kwestionariusz skierowany do siedleckich pracodawców zgłaszających zapotrzebowanie na zawody, do których przygotowuje szkolnictwo zawodowe. Pytania kwestionariusza dotyczą: problematyki zatrudniania absolwentów szkolnictwa zawodowego, wymagań stawianych potencjalnym pracownikom, współpracy pracodawców z siedleckimi szkołami zawodowymi, oceny lokalnego rynku pracy, oceny perspektyw rozwoju siedleckiego rynku pracy.

Trwają prace związane z organizacją ilościowego badania wśród pracodawców.

Przygotowano raport z badania nt."Absolwenci szkolnictwa zawodowegona siedleckim rynku pracy", przeprowadzonego metodą zogniskowanego wywiadu grupowego.

Zgodnie z harmonogramem projektu zrealizowane zostały następujące działania:

• przeprowadzono szkolenie ankieterów dotyczące organizacyjnych i merytorycznych aspektów przeprowadzenia badania wśród pracodawców funkcjonujących na terenie miasta Siedlce i powiatu siedleckiego. Ankieterzy otrzymali bazy danych pracodawców oraz strukturę przedsiębiorstw (według wielkości firmy i przedmiotu działania), która powinna być zachowana w doborze respondentów badania dla zapewnienia reprezentatywności badania. Nadzór nad badaniem pracodawców sprawował menedżer ds. badań i analiz;
• przeprowadzono formalną weryfikację wypełnionych kwestionariuszy i przyjęto do utworzenia bazy danych z badania ilościowego 182 kwestionariusze poprawnie przygotowane;
• wprowadzono dane z kwestionariuszy i utworzono bazę danych w SPSS. Nadzór merytoryczny nad tym etapem badania pracodawców sprawował menedżer ds. badań i analiz;
• pozyskano dane z PUP Siedlce dotyczące rynku pracy w Siedlcach za lata 2005-2010, według zestawienia przygotowanego przez Instytut;
• pozyskano specjalnie zamawiane przez Instytut dane dotyczące szkolnictwa zawodowego w Siedlcach za lata 2005-2010.

Postęp rzeczowy projektu od 1 IX do 30 XI 2010 r.

Zgodnie z harmonogramem projektu zrealizowane zostały następujące działania:

• przygotowano tablice korelacyjne i wskaźniki pozwalające na przeprowadzenie pogłębionej analizy wyników badania wśród siedleckich pracodawców. Nad poprawnością merytoryczną tego etapu realizacji projektu czuwał menedżer ds. badań i analiz współpracujący z pracownikami naukowymi odpowiedzialnymi za analizę wyników badania w zakresie potrzeb zawodowych pracodawców i analizy rynku pracy;
• przeprowadzono analizę potrzeb zawodowych siedleckich pracodawców oraz ocenę rynku pracy w Siedlcach w opinii pracodawców;
• przygotowano I wersję raportu z badania wśród siedleckich pracodawców;
• przygotowano ostateczną wersję scenariusza badania jakościowego nt. Wizerunek siedleckiego szkolnictwa zawodowego oraz kierunki jego zmiany w kontekście potrzeb siedleckiego rynku pracy" oraz przeprowadzono badanie jakościowe i przygotowano raport z badania.

Zgodnie z harmonogramem projektu zrealizowane zostały następujące działania:

- poprawiono I wersję raportu z badania wśród siedleckich pracodawców;
- menedżer ds. badań i analiz - w ramach nadzoru nad realizacją etapów prac merytorycznych nad projektem - prowadził systematyczne konsultacje z koordynatorem projektu i pracownikami naukowymi realizującymi zadania związane z: opracowaniem wizerunku szkolnictwa zawodowego oraz prognozy rozwoju zawodów (do których kształci szkolnictwo zawodowe) na siedleckim rynku pracy;
- przygotowano I wersję opracowania nowego wizerunku zawodów;
- przygotowano I wersję prognozy rozwoju zawodowego na siedleckim rynku pracy;
- menedżer ds. badań i analiz nadzorował prace związane z rozliczeniem finansowym zadań merytorycznych realizowanych w IBRKK w okresie grudnia 2010 r.

Zadanie: Badanie pracodawców - zgodnie z harmonogramem zrealizowano następujące działania:
- przygotowano ostateczną wersję tekstu dotyczącego kreowania nowego wizerunku szkolnictwa zawodowego w Siedlcach;
- przygotowano ostateczną wersję prognozy rozwoju zawodowego na siedleckim rynku pracy;
- zakończono prace redakcyjne związane z przygotowaniem publikacji do druku stanowiącej raport z badania pracodawców i analizę siedleckiego rynku pracy;
- druk publikacji nt. Potrzeby pracodawców a rozwój szkolnictwa zawodowego w Siedlcach. Raport z badania pracodawców i analiza rynku pracy, red. nauk. U. Kłosiewicz-Górecka, Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur, Warszawa 2011;
- menedżer ds. badań i analiz nadzorował poszczególne etapy prac merytorycznych nad projektem ujętych w harmonogramie projektu. Były to systematyczne konsultacje: menedżera ds. badań i analiz z koordynatorem projektu oraz pracownikami przygotowującymi opracowanie do druku;
- menedżer ds. badań i analiz nadzorował również prace związane z rozliczeniem finansowym prac merytorycznych realizowanych w IBRKK w danym okresie.

Zadanie: Badanie jakościowe - przygotowano raport do druku z dwóch badań jakościowych. Ukazała się publikacja: Wizerunek szkolnictwa zawodowego i kierunki jego zmian wobec potrzeb rynku pracy. Raport z badań przeprowadzonych metodą zogniskowanego wywiadu grupowego, red. nauk. U. Kłosiewicz-Górecka, Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur, Warszawa 2011.

Zadanie: Konferencja zamknięcia - zgodnie z harmonogramem przygotowano Program konferencji kończącej realizację projektu i wystąpienia w PowerPoincie na konferencję. Konferencja zakończenia odbyła się w Siedlcach 24 marca 2011 roku.