Cyfryzacja wymaga współpracy samorządów i rządu

Aby sprawnie wdrożyć e-usługi publiczne i przeprowadzić strategie cyfryzacyjne, należy jak najszybciej usprawnić współpracę samorządów i rządu – to najważniejszy wniosek po 22. Konferencji „Miasta w Internecie”, która odbyła się w dniach 27-29 czerwca 2018 r. w Gdańsku.

 
Konferencję poprzedziły wielomiesięczne prace grupy ekspertów w Instytucie Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowym Instytucie. Jej wyniki zostały zaprezentowane na otwarciu gdańskiej debaty. To propozycja dziesięciu działań, które mogą uporządkować cyfryzację sektora publicznego i ją przyspieszyć od centralizacji zakupów licencji i usług utrzymaniowych poprzez koordynację działań administracji rządowej i samorządowej aż po przeciwdziałanie zagrożeniom wojny hybrydowej prowadzonej w internecie. Punktem wyjścia są wzmożone inwestycje Unii Europejskiej w tę strefę.
 
UE przeznaczy w najbliższych latach rekordowe kwoty na rozwój systemów informatycznych. Aby jednak realizowane projekty miały szanse powodzenia, należy nawiązać partnerski dialog pomiędzy rządem a samorządami, które obecnie dokonują samodzielnych decyzji. Komunikacja między nimi pozostawia sporo do życzenia - stawia diagnozę Krzysztof Głomb, prezes stowarzyszenia „Miasta w Internecie”.
 
Budżet na projekty rozwoju cyfrowego w latach 2014-2020 wynosi ponad 8 mld złotych. W perspektywie 2021-2027 można spodziewać się, że środki te ulegną nawet dwukrotnemu zwiększeniu.

Ministerstwo Cyfryzacji jest świadome problemu. Minister Marek Zagórski bez ogródek mówił w Gdańsku o nieudanym projekcie Linii Współpracy 2016, który miał na celu połączenie prac administracji rządowej nad rozwiązaniami IT z projektami samorządowymi. Najważniejsze obszary współpracy z samorządami to moim zdaniem wdrażanie EZD RP, strategia wdrażania e-usług publicznych oraz podłączenie systemów samorządowych do Krajowego Węzła Identyfikacji Elektronicznej - określił.

W ocenie Krzysztofa Głomba musimy się przygotować do kolejnych cyfrowych rewolucji: do 2030 roku będziemy latać na Marsa, medycyna ulegnie personalizacji dzięki systemom kognitywnym w chmurze, 80% ludności Ziemi będzie mieszkać w miastach napędzanych przez usługi w kanałach mobilnych, zaś 50% ruchu w sieci będzie generował Internet Rzeczy (IoT).

Strategie cyfryzacyjne

Krzysztof Komorowski, ekspert Instytutu Sobieskiego i przewodniczący Rady Fundacji Instytut Mikromakro, zaprezentował wyniki badań zespołu IBRKK-PIB. Do wspomnianych wyżej zadań należy wdrożenie Architektury Informacyjnej. Jednolita dla całego sektora publicznego AIP jest warunkiem sine qua non skutecznej administracji. Z niej powinny wynikać łączące wszystkich modele i standardy e-usług – mówił.

To jednak dopiero pierwszy krok przy wprowadzaniu strategii cyfryzacyjnych, które otworzą nam drogę do inteligentnych miast przyszłości. Sesję plenarną poświęconą Miastom 5.0 poprowadził dr Bogusław Bławat, dyrektor IBRKK-PIB. Grzegorz Czwordon z Departamentu Telekomunikacji Ministerstwa Cyfryzacji przekonywał na niej, że podstawą smart cities jest sieć transmisji danych 5G. Jeśli jednak rzeczywiście chcemy, aby pierwsze polskie miasto korzystało z dobrodziejstw 5G do 2020 roku, musimy znacznie przyspieszyć proces inwestycyjny.

Sieci 5G są na świecie dopiero testowane na szerszą skalę. Jak opowiadał dr Krzysztof Heller z InfoStrategii sp. z o.o., doskonałą okazją do ich wdrożeń są wydarzenia sportowe, takie jak Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej. Oczekiwania wobec tej technologii są duże. Piotr Rutkowski, wiceprezes Fundacji Instytut Mikromakro, mówił m.in. o 99,999% dostępności sieci i aż tysiąc razy większym paśmie na jednostkę powierzchni w dostępie bezprzewodowym.

Tymczasem operatorzy podchodzą do inwestycji w sieć 5G bardzo ostrożnie. Być może dezinformacja wokół szkodliwości sieci radiowych jest celową kampanią. To klasyczny fake news, lecz niezwykle niebezpieczny dla całego procesu budowy sieci 5G – twierdził Rutkowski.

Paneliści byli zgodni co do tego, że samorządy terytorialne muszą zrównoważyć interesy krótko- i długofalowe. Piotr Arak, zastępca dyrektora IBRKK-PIB przekonywał, że należy zainteresować władze lokalne ekonomiką budowy sieci 5G. Niech JST nie dublują infrastruktury światłowodowej i korzystają z istniejącej. Niech JST wkładają przy swoich inwestycjach puste rury, by zabezpieczyć przyszłe potrzeby operatorów. Ważna jest podaż, ile biznesu jest w necie? Jest za mało. Musi być 5G – stwierdził. Aby tego dokonać, należy jego zdaniem powtórzyć dialog ze społecznościami, jaki telekomy odbywały przy budowie sieci wcześniejszych generacji.

Pośród wystąpień kolejnych ekspertów powracał temat potrzeby zorganizowania katalogu e-usług i stworzenia scentralizowanej platformy, która usprawni wymianę informacji o obecnie realizowanych projektach cyfryzacyjnych. Jest to tym ważniejsze, że z każdym rokiem będzie ich coraz więcej. Samorządy lokalne i regionalne realizują obecnie blisko 400 zupełnie niezależnych od siebie i nie podlegających standaryzacji projektów cyfrowych usług dla mieszkańców, między którymi nie istnieje żaden przepływ merytorycznych informacji. Takich projektów do końca 2022 będziemy mieli w Polsce ponad 600 – wyliczał Krzysztof Głomb.

Być może pierwszym krokiem do uporządkowania e-państwa będzie platforma gov.pl, którą zaprezentował Minister Cyfryzacji Marek Zagórski. Docelowo swoje konto będzie miał na niej każdy obywatel. Za pomocą zaledwie kilku kliknięć ma ona umożliwić mu wygodny dostęp do usług w administracji.

Cyfrowe regiony

W trakcie bloku „Forum Cyfrowych Regionów” przedstawiciele poszczególnych województw przekonywali, że przy realizacji projektów cyfrowych przydałaby się im pomoc płynąca z departamentów dziedzinowych, np. rozwoju regionalnego. Urzędy marszałkowskie z dużym zainteresowaniem patrzą na zagadnienia związane ze sztuczną inteligencją, big data oraz Internetem Rzeczy.

W ich realizacji wymieniano jednak przede wszystkim dwie przeszkody. Pierwszą z nich jest dublowanie projektów o tej samej tematyce, aby sfinansować wcześniej już wdrożone systemy. Wynika to bezpośrednio z drugiego problemu, jakim są wysokie koszty utrzymania takich systemów po implementacji. Jak przyznał dr Paweł Nowak, naczelnik Wydziału Społeczeństwa Informacyjnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego, ponoszone wydatki sięgają 25 mln rocznie.

Powraca również problem w relacjach rząd-samorząd. Wciąż pojawiają się wątpliwości co do kompetencji obu stron. Mamy obecnie dwie Polski: centralną i samorządową. Musimy zacząć ze sobą rozmawiać i ściśle współpracować, ale na partnerskich zasadach – zdiagnozował Maciej Bułkowski, dyrektor Departamentu Społeczeństwa Informacyjnego i Informatyki Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

Aby wyjść naprzeciw oczekiwaniom przedstawicieli samorządów co do współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji, podczas 22. Konferencji „Miasta w Internecie" sformułowano 10 najważniejszych postulatów w formie „Gdańskiego Dekalogu Cyfrowego 2018”, bazującą na zadaniach cyfryzacji opracowanych w IBRKK-PIB. Definiują one podstawowe działania, o których podjęcie przez resort wnioskują społeczności liderów cyfryzacji w województwach oraz informatyków samorządowych.

GDAŃSKI DEKALOG CYFROWY 2018

dla zapewnienia opartej na wspólnych celach współpracy

Ministerstwa Cyfryzacji i samorządów

Dla zapewnienia harmonijnej współpracy miedzy stronami, zwiększenia skuteczności i jakości wdrożeń systemów informatycznych w administracji oraz podniesienia poziomu efektywności wykorzystania środków funduszy europejskich należy:

  1. Wspólnie określić za jakie zadania odpowiadają ustrojowo Ministerstwo Cyfryzacji, samorządy wojewódzkie oraz samorządy lokalne w ramach całości prac udostępniających cyfrowe usługi publiczne w skali kraju.
  2. Opracować, zapewnić prawne podstawy oraz wdrożyć w projektach informatycznych Rządu RP oraz samorządów standardy cyfrowych usług publicznych (m.in. standard dokumentu elektronicznego, wzory procesów usług, zasady korzystania z rejestrów państwowych)
  3. Stworzyć katalog cyfrowych usług administracji publicznej oraz określić ich prawnych i formalnych gestorów w podziale na ministerstwa, samorządy wojewódzkie, samorządy powiatów oraz samorządy gmin.
  4. Udostępnić samorządowym systemom informatycznym dostęp do Krajowego Węzła Identyfikacji Elektronicznej w celu zapewnienia łatwego uwierzytelnienia obywatela korzystającego z cyfrowych usług publicznych.
  5. Rozwinąć i udostępnić nieodpłatnie samorządom system Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją (EZD RP) oraz zapewnić szkolenia z jego wykorzystania oraz rozwoju.
  6. Rozwiązać wspólnie problemy prawne, eksploatacyjne i rozwojowe Regionalnych Sieci Szerokopasmowych.
  7. Wspólnie uzgodnić i wdrożyć mechanizmy komunikowania się i współpracy centralnych i regionalnych platform e-zdrowia oraz danych przestrzennych (GIS).
  8. Wspólnie opracować koncepcję i wdrożyć w ramach projektu Ministerstwa Cyfryzacji centralną platformę archiwizacji oraz obligatoryjnego udostępniania informacji i dokumentacji wypracowanych w ramach projektów informatycznych Rządu RP i samorządów.
  9. Wspólnie podjąć działania przeciwdziałające pogłębianiu się deficytu informatyków w administracji rządowej i samorządowej poprzez wzmocnienie ich roli i pozycji zawodowej oraz upowszechnienie organizacyjnych i technicznych modeli współpracy między samorządami (centra wspólnych usług informatycznych).
  10. Określić wspólnie model bieżącej współpracy i komunikacji stron, a także podejmowania wspólnych decyzji przez samorządy i Rząd z poszanowaniem ich odrębnych ustrojowych praw i ról, a także z wykorzystaniem kompetencji oraz doświadczeń informatyków samorządów wojewódzkich i lokalnych.

Zapraszamy do obejrzenia zdjęć z konferencji: