Rozpoczęcie jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) to prosty i bezpłatny sposób na wejście w świat biznesu jako osoba fizyczna. Rejestracja odbywa się poprzez wypełnienie wniosku CEIDG-1 w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, co jednocześnie nadaje numer NIP i REGON, a także zgłasza firmę do ubezpieczeń w ZUS.
Proces jest w pełni darmowy, a rzeczywiste koszty pojawiają się dopiero po starcie działalności – głównie składki ZUS oraz ewentualny podatek VAT.
W tym rozbudowanym poradniku krok po kroku wyjaśniamy wszystkie formalności, wymagane dane, koszty oraz dodatkowe obowiązki. Dowiesz się, jak zrobić to online bez wychodzenia z domu, jakie ulgi przysługują nowym przedsiębiorcom w 2026 roku i na co zwrócić uwagę, by uniknąć błędów. Artykuł oparty na aktualnych procedurach z biznes.gov.pl i ceidg.gov.pl.
Dlaczego warto wybrać jednoosobową działalność gospodarczą?
JDG to najpopularniejsza forma prowadzenia firmy w Polsce – idealna dla freelancerów, usługodawców, handlu czy startupów. Główne zalety to:
- brak minimalnego kapitału zakładowego (w spółce z o.o. wynosi on 5000 zł),
- jedna osoba fizyczna jako właściciel – bez wspólników,
- prosta rejestracja online w kilka minut,
- możliwość korzystania z konta prywatnego (firmowe jest zalecane i obowiązkowe dla VAT-owców).
W 2026 roku rejestracja nadal nie wymaga wkładu finansowego, a ulgi ZUS realnie ułatwiają start.
Krok 1 – przygotowanie przed rejestracją: biznesplan i decyzje strategiczne
Zanim wypełnisz wniosek, zaplanuj firmę i przygotuj kluczowe informacje:
- pomysł i biznesplan – oceń rynek, koszty startowe i przychody; przygotuj kapitał na pierwsze miesiące (np. sprzęt, marketing);
- nazwa firmy – musi zawierać twoje imię i nazwisko (np. „Anna Kowalska Usługi Księgowe”); możesz dodać nazwę skróconą lub handlową, unikaj zastrzeżonych znaków towarowych;
- siedziba działalności – podaj adres zamieszkania, miejsce prowadzenia biznesu (może być inne) oraz adres przechowywania dokumentów księgowych.
Koszt – 0 zł (to etap planowania).
Krok 2 – wybór kodów PKD
Polska Klasyfikacja Działalności (PKD) określa, czym będzie zajmować się firma. Wybierz kod przeważający (główny) i dodatkowe (do 10). Skorzystaj z poniższych wskazówek:
- wyszukiwanie kodów – korzystaj z regon.stat.gov.pl lub listy rozwijanej w formularzu CEIDG;
- przykłady PKD – 62.01.Z (programowanie), 47.91.Z (sklep internetowy);
- zmiana PKD – możliwa później w CEIDG bezpłatnie.
Wskazówka – wybierz kody z zapasem, ale precyzyjnie; ewentualne korekty wykonasz w CEIDG.
Koszt – 0 zł.
Krok 3 – forma opodatkowania: kluczowa decyzja finansowa
Wybierz formę podatku dochodowego (PIT) w formularzu CEIDG, kierując się specyfiką działalności i strukturą kosztów:
- zasady ogólne (skala) – 12% do 120 tys. zł, 32% powyżej; opłacalne przy wysokich kosztach uzyskania przychodów;
- podatek liniowy – stałe 19%, prostsze rozliczenia, ale z ograniczonymi ulgami;
- ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – stawki 2–17% zależne od branży; prosto, ale bez rozliczania kosztów;
- karta podatkowa – rzadko dostępna, tylko dla wybranych zawodów; stała kwota podatku.
Dla nowych firm w 2026 roku: zgłoszenia dokonaj do 20. dnia miesiąca po rozpoczęciu działalności lub najpóźniej do końca roku podatkowego. Skonsultuj wybór z księgowym – nieoptymalna forma może znacząco podnieść obciążenia podatkowe.
Koszt – 0 zł za wybór; ewentualna obsługa księgowa to zwykle 100–300 zł/mc.
Krok 4 – rejestracja w CEIDG: główna formalność
To serce procesu. Wypełnij formularz CEIDG-1 i przygotuj następujące informacje:
- dane osobowe – imię, nazwisko, PESEL, data i miejsce urodzenia, imiona rodziców;
- adresy – zamieszkania, prowadzenia działalności, korespondencyjny oraz miejsca przechowywania ksiąg;
- data rozpoczęcia – nie wcześniejsza niż data złożenia wniosku;
- PKD, forma opodatkowania, rachunek bankowy – numer konta możesz dodać także po rejestracji;
- urząd skarbowy – wybierany zgodnie z adresem (system podpowiada automatycznie).
Poniżej dostępne sposoby złożenia wniosku (wszystkie bezpłatne):
- Online – przez ceidg.gov.pl lub biznes.gov.pl; logowanie Profilem Zaufanym, e-dowodem lub w aplikacji mObywatel. System waliduje dane i minimalizuje ryzyko błędów.
- Osobiście – w urzędzie gminy/miasta; urzędnik wprowadzi dane do systemu.
- Listownie – z notarialnie poświadczonym podpisem.
Po złożeniu wniosku: otrzymujesz/aktywujesz NIP i REGON, a zgłoszenie do ZUS i urzędu skarbowego następuje automatycznie (zwykle w ciągu kilku dni).
Czas – online ok. 15–30 minut; potwierdzenie wpisu zwykle tego samego lub następnego dnia.
Koszt – 0 zł.
Krok 5 – zgłoszenie do ZUS i ulgi dla nowych przedsiębiorców
Rejestracja w CEIDG automatycznie wywołuje zgłoszenia do ZUS (ZUS ZUA/ZUS ZZA). Składki naliczane są od dnia startu działalności, z uwzględnieniem ulg:
- ulga na start (2026) – 6 miesięcy bez składek społecznych; płacisz tylko składkę zdrowotną ok. 381 zł/mc (kwota orientacyjna);
- preferencyjny ZUS – kolejne 24 miesiące niższe składki społeczne; łącznie (społeczne + zdrowotna) zwykle ok. 400–1200 zł/mc (w zależności od podstaw i formy opodatkowania);
- pełny ZUS – po okresie ulg łączne obciążenie wynosi zwykle ok. 1600–1800 zł/mc (społeczne + zdrowotna; zależy od minimalnego wynagrodzenia i przepisów).
Pamiętaj o zgłoszeniu małżonka/dzieci do ubezpieczenia rodzinnego (jeśli dotyczy) oraz rozważ dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.
Koszt – ulgi znacząco obniżają wydatki na start (ok. 400 zł/mc w pierwszych miesiącach).
Krok 6 – konto bankowe i VAT
Na tym etapie zadbaj o finanse i podatki – poniżej dwie kluczowe decyzje:
Konto firmowe – obowiązkowe dla podatników VAT (rachunek widoczny na tzw. białej liście). Dla pozostałych przedsiębiorców zalecane ze względu na przejrzystość rozliczeń i bezpieczeństwo płatności.
VAT – złóż zgłoszenie VAT-R (przez CEIDG lub bezpośrednio w US), jeśli przekroczysz 200 tys. zł obrotu rocznie lub działasz w branży, która wymaga rejestracji. Do limitu przysługuje zwolnienie podmiotowe.
Możesz otworzyć konto online (np. banki z integracją CEIDG przyspieszają formalności).
Koszt – rachunki firmowe zwykle 0–30 zł/mc.
Krok 7 – działalności regulowane i dodatkowe pozwolenia
Sprawdź, czy Twoja działalność wymaga dodatkowych zgód lub wpisów:
- zezwolenia/koncesje/licencje – np. transport (licencja), gastronomia (Sanepid), usługi finansowe (KNF);
- uprawnienia zawodowe i zaplecze – kwalifikacje, lokal, sprzęt oraz spełnienie norm branżowych;
- rejestry sektorowe – niektóre rodzaje aktywności mogą wymagać wpisu do dodatkowych rejestrów.
Koszt – zmienny, zwykle 100–5000 zł + czas na procedury.
Krok 8 – księgowość i dodatkowe obowiązki
Na starcie warto uporządkować rozliczenia i narzędzia do fakturowania:
- ewidencja księgowa – ryczałt/ewidencja przychodów (proste) lub KPiR; przy dużej skali rozważ pełne księgi;
- biuro rachunkowe – koszt zwykle 100–500 zł/mc (zależnie od formy opodatkowania i liczby dokumentów);
- fakturowanie – KSeF (e-Faktura) od 2026 r. ma być obowiązkowy w transakcjach B2B; przygotuj system wcześniej;
- JPK_V7 – comiesięczne raportowanie dla podatników VAT.
Pełne koszty założenia i prowadzenia JDG w 2026
Poniżej znajdziesz orientacyjne koszty formalne i operacyjne związane z JDG:
| Etap | Koszt stały | Uwagi |
|---|---|---|
| Rejestracja CEIDG | 0 zł | procedura bezpłatna |
| Konto bankowe | 0–30 zł/mc | obowiązkowe dla VAT |
| ZUS (ulga na start) | ~381 zł/mc (zdrowotna) | okres 6 miesięcy |
| Preferencyjny ZUS | ~1200 zł/mc | okres 24 miesięcy |
| Pełny ZUS | ~1800 zł/mc | społeczne + zdrowotna |
| Księgowość | 0–500 zł/mc | samodzielnie lub biuro |
| Podatki (PIT) | zależne od formy (0–32%) | roczne rozliczenie |
| VAT | zwolnienie 0% lub stawki ustawowe | po przekroczeniu 200 tys. zł obrotu |
Start formalny to 0 zł; realne obciążenia na początku to głównie składka zdrowotna (~400 zł/mc przez pierwsze pół roku).
Najczęstsze błędy i wskazówki
Aby uniknąć problemów w pierwszych miesiącach, pamiętaj o kilku kwestiach:
- PKD i forma opodatkowania – błędny wybór poprawisz w CEIDG bezpłatnie, ale może kosztować wyższe podatki;
- Profil Zaufany – załóż na gov.pl, by sprawnie podpisywać wnioski online;
- pozwolenia i koncesje – zweryfikuj wymagania na biznes.gov.pl przed startem sprzedaży/usług;
- finansowanie – rozważ dotacje UE, granty, preferencyjne pożyczki (np. fundusze regionalne).
Z JDG możesz wystartować nawet w 1 dzień – przygotowanie dokumentów i decyzji przed rejestracją znacząco przyspiesza cały proces.
Zanim rozpoczniesz, skonsultuj się z księgowym w sprawie formy opodatkowania i ZUS – to zwykle najważniejsze decyzje kosztowe.
Zastrzeżenie: informacje zgodne ze stanem na 2026 rok; sprawdź aktualizacje na biznes.gov.pl.